بهینه‌سازی تأثیر مقدار بنه مادری و کمپوست زباله شهری بر عملکرد گل و بنه زعفران با استفاده از مدلسازی سطح-پاسخ در سال اول

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اگروتکنولوژی- دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

2 استاد گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشیار گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

10.22048/jsat.2019.184094.1350

چکیده

مدل سطح-پاسخ (RSM) مجموعه‌ای از تکنیک‌های آماری مورد استفاده برای بهینه‌سازی نهاده‌های تولید می‌باشد. این آزمایش با هدف بررسی تأثیر سطوح کمپوست زباله شهری و بنه بر شاخص‌های عملکرد گل زعفران با استفاده از مدلسازی سطح-پاسخ در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 97-1396 اجرا شد. تیمارها شامل کمپوست زباله شهری با سه سطح و وزن بنه مادری با سه سطح بودند. وزن خشک کلاله، وزن خشک خامه، وزن تر گل، تعداد گل، تعداد بنه، وزن خشک بنه و تعداد جوانه در هر بنه به عنوان متغیرهای وابسته مورد اندازه‌گیری قرار گرفتند و تغییرات این متغیرها با استفاده از مدل رگرسیونی ارزیابی شد. به منظور ارزیابی کیفیت و بسندگی مدل از آزمون عدم برازش و آنالیز واریانس استفاده شد. معادله چند جمله ای درجه دوم کامل برای تعیین معنی‌داری مدل و اجزای مدل و ضریب تبیین (R2) برای ارزیابی کیفیت مدل برازش شده مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که اثر جزء خطی بین کمپوست زباله شهری و مقدار بنه بر تمام صفات مورد مطالعه به جز وزن تر گل، وزن خشک بنه 4-0 گرم و تعداد جوانه در بنه‌های موجود در گروه‌های وزنیِ 4-0 و 8-4 گرم معنی‌دار بود. اثر درجه دو متغیر مستقل کمپوست زباله شهری و مقدار بنه در صفات تعداد گل، وزن ترگل، وزن خشک کلاله، وزن خشک خامه، تعداد بنه در گروه‌های وزنیِ 4-0، 8-4 و >8 گرم، وزن خشک بنه 8-4 و >8 گرم و تعداد جوانه در گروه وزنیِ >8 گرم معنی‌دار بود. هم‌چنین برهمکنش معنی‌داری بین کمپوست زباله شهری و مقدار بنه در متغیرهای تعداد گل، وزن تر گل، وزن خشک کلاله ، وزن خشک خامه، تعداد بنه در گروه‌های وزنیِ 8-4 و >8 گرم، وزن خشک بنه در گروه‌های 8-4 و >8 گرم و تعداد جوانه در گروه وزنیِ >8 گرم مشاهده شد. مقدار بهینه وزن بنه، مقدار کمپوست زباله شهری و درجه مطلوبیت برای صفات مرتبط با گل به ترتیب 5 تن در هکتار، 20 تن در هکتار و 92/0 d= و برای صفات مرتبط با بنه، 12 تن در هکتار و 20 تن در هکتار و95/0 d=محاسبه گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Optimizing the effect of mother corm and urban waste compost levels on flower and corm yield of saffron using a Surface-response modeling in the first year

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Parsapour 1
  • Parviz Rezvani Moghaddam 2
  • Surur Khorramdel 3
1 Department of Agrotechnology, Faculty of Agriculture Ferdowsi University of Mashhad P.O.Box 91775-1163, Mashhad, IRAN
2 Professor, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad
3 Associated Professor, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

Response surface methodology (RSM) is defined as a set of mathematical and statistical techniques that are used to optimize a product. In order to study the effects of urban waste compost and corm rates on flower yield of saffron using a RSM, an experiment was conducted at the Research Field of the Ferdowsi University of Mashhad, Iran during the growing season of 2017-2018. The treatments were determined based on low and high levels of urban waste compost (0 and 20 t.ha-1, respectively) and corm weight (5 and 15 t.ha-1, respectively) that computed by using Minitab V. 17. Dry weight of stigma, dry weight of style, fresh weight of flower, flower number, corm number, dry weight of corm, number of buds per corm were calculated as dependent variables and changes of these variables were evaluated by a regression model. Lack-of-fit test was used to evaluate the quality of the fitted model. The adequacy of the model was tested by analysis of variance. In general, the full quadratic polynomial equation was tested to determine the significance of the model and the components (such as linear, squared and first-order interaction terms). The quality of the fitted model was judged using the determination coefficient (R2). The results showed that the effect of linear component on all traits studied except fresh weight of flower, dry weight of corm 0-4g, and Number of buds per corm 0-4 and 8-4 grams were significant. The effect of total grade two had a significant effect on the traits of flower number, fresh weight of flower, dry weight of stigma, dry weight of style, Number of daughter corms per 0-4, 4-8 and >8 grams, dry weight of crom per 4-8 and >8 grams and Number of buds per >8 grams was significant. Also, interaction effect of two factors of urban waste compost and weight corm on the flower number, fresh weight of flower, dry weight of stigma, dry weight of style, Number of daughter corms per 4-8 and >8 grams, dry weight of corm 4-8 and >8 grams, and Number of buds per corm >8 grams were significant. Lack of fit test had no significant effect on the studied traits. The full square model for the response variables gave insignificant lack-of-fit indicating that the data of experiment were satisfactorily explained. The highest flower number, fresh weight of flower, stigma dry weight and style dry weight were observed for 5 t.ha-1 corm+ 20 t.ha-1 compost. Optimum of corm weight and urban waste compost and desirability for the traits related to flower and corm with 5 t.ha-1, 20 t.ha-1 and d = 0.92 were urban waste compost with 12 t.ha-1, 20 t.ha-1 and d = 0.95, respectively. Based on the results, municipal waste compost and corm weight had a positive effect on most of studied. results, municipal waste compost and corm weight had a positive effect on most of studied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stigma yield
  • Corm yield
  • Production optimization
  • Sustainable Production
  • Daughter corm
  • Lack-of-fit test