زراعت و فناوری زعفران

چکیده زعفران محصول منحصر به فرد ایران است و پیاز زعفران از جمله مواد جانبی تولید زعفران است که همه ساله در حجم بالایی در کشور تولید می شود لذا به منظور تولید مواد با ارزش افزوده بالا ازپیاز زعفران ضایعاتی، این تحقیق صورت گرفت. ابتدا پیاز زعفران به مقدار لازم تهیه، خشک و کاملا آسیاب گردید. عملیات استخراج عصاره  با استفاده از حلال ( متانول 80%، اتانول 80% و آب) و دستگاه فراصوت (صوت­دهی با شدت 100 درصد به مدت، 0، 20 و 40 دقیقه در دمای اتاق) انجام ­شد. سپس عصاره­های حاصل، حلال­زدایی و خشک ­شدند. در هر مورد حداقل غلظت مهار­کنندگی (MIC) و حداقل غلظت کشندگی (MBC)، میزان ترکیبات فنلی،  قدرت احیا­کنندگی آهن III و قدرت گیرندگی رادیکال آزاد تعیین شدند. به منظور بررسی اثر مستقل ( نوع حلال، شدت فراصوت) و اثر متقابل (نوع حلال و شدت فراصوت) بر ترکیبات زیست فعال عصاره پیاز زعفران از طرح فاکتوریل 2متغیره با پایه کاملاً تصادفی در سه تکرار استفاده شد و مقایسات میانگین به روش دانکن انجام شد. نتایج نشان دادند حلال اتانول با استخراج   mg.ml^-184/85 ترکیبات فنلی و دارا بودن بیشترین قدرت مهارکنندگی آهن (µmol.ml^-174/594) و گیرندگی رادیکال (42/59 درصد) بود و فرایند فراصوت درشدت 100 درصد به مدت 40 دقیقه بالاترین میزان ترکیبات فنلی (mg.ml^-1 23/82) را استخراج نمود.

چکیده زعفران به‌ عنوان گران‌ترین محصول کشاورزی و دارویی جهان، ارزش ویژه‌ای دارد. با توجه به بازه برداشت کوتاه این محصول، نگهداری گل زعفران در شرایط مناسب جهت فراوری با تأخیر، نیازمند بررسی عوامل مؤثر بر کاهش کیفیت زعفران است. اثر ضخامت انباشتگی، دمای نگهداری و زمان نگهداری گل زعفران بر شاخص‌های شیمیایی کروسین، سافرانال و پیکروکروسین و آلودگی‌های میکروبی کل، کلی‌فرم و کپک با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی پرسپترون چند لایه مدل ‌سازی گردید و ساختار شبکه با استفاده از الگوریتم تکاملی ژنتیک بهینه ‌سازی شد. شبکه عصبی بهینه با ضریب تبین بالاتر از 94 درصد و خطای پایین، قادر به پیش‌بینی ویژگی‌های کیفی زعفران تحت شرایط نگهداری بود. بررسی مدل نشان داد ضخامت انباشتگی تأثیر کمی در مقایسه با دما و زمان نگهداری بر کیفیت شیمیایی و میکروبی زعفران دارد در حالی ‌که افزایش دمای نگهداری کاهش کیفیت شیمیایی و میکروبی را شدت می‌بخشد و زمان نگهداری نسبت به دما اثر کمتری دارد. نگهداری گل زعفران در دمای پایین و نزدیک به صفر درجه سانتی‌گراد برای حداکثر حفظ ترکیبات شیمیایی ارزشمند و کمترین توسعه آلودگی میکروبی طی نگهداری الزامی است.