زراعت و فناوری زعفران

چکیده بیماری لکه موجی با عامل Alternaria alternata یکی از مهمترین بیماری‌های گیاهی در دنیا به شمار می‌رود. برای تعیین تنوع ژنتیکی در جمعیت‌های قارچAlternaria 50 نمونه در سطح مزارع زعفران در استان‌ خراسان رضوی (کاشمر، تربت‌جام، تربت حیدریه، مه ولات، بردسکن) و استان خراسان جنوبی (قائنات، سرایان، بیرجند) جمع آوری گردید. در نهایت 50 جدایه قارچ A. alternata از نمونه‌های آلوده با استفاده از محیط کشت سیب زمینی، دکستروز، آگار جداسازی گردید. آزمایش مولکولی جدایه‌ها بعد از خالص سازی و شناسائی با استفاده از پنج جفت آغازگر ریز ماهواره انجام گرفت. در مجموع 22 آلل با میانگین 11.1 آلل در تمام جمعیت ها توسط آغازگرهای ریزماهواره تولید شد. بیشترین مقدار آلل مربوط به جمعیت مه ولات با 14 آلل و و کمترین جمعیتهای سرایان، بیرجند و قائن با 10 آلل بود. مقایسه پارامترهای تنوع ژنتیکی در هشت جمعیت نشان داد که جمعیت تربت جام بیشترین تنوع ژنتیکی را دارند. اما مقادیر پایینی برای قائنات محاسبه شده است. بیشترین و کمترین فاصله ژنتیکی بین قائن- مه ولات (328/0) و بردسکن- مه ولات (054/0) دیده شد. بر اساس دندروگرام جمعیت ها، دو گروه از همدیگر متمایز شدند؛ یک گروه شامل قائنات و دیگری بیرجند، مه ولات، سرایان، بردسکن، کاشمر، تربت جام و تربت حیدریه بود. تجزیه واریانس ملکولی نشان داد که میزان تنوع ژنتیکی در درون جمعیت 71% و بین جمعیت‌ها 29% می‌باشد. شباهت ژنتیکی بالایی بین جدایه ها از مناطق مختلف وجود داشت. نتایج به دست آمده از این مطالعه می‌تواند در اصلاح ارقام مقاوم زعفران و گسترش اقدام قرنطینه‌ای بسیار مفید باشد.

چکیده زعفران (Crocus sativus L.) مهم­ترین گیاه در جهان است که از کلاله آن به دلیل داشتن مواد رنگی و مواد معطر در طباخی، قنادی و تولید داروها استفاده می­شود. بیماری پوسیدگی بنه زعفران یکی از بیماری‌های مهم زعفران در ایران می‌باشد. به‌منظور شناسایی عوامل پژمردگی و پوسیدگی بنه زعفران وحشی، به‌صورت تصادفی از گیاهان دارای علائم زردی و پژمردگی در مناطق ایوان و صالح‌آباد در استان ایلام نمونه‌برداری انجام گرفت. نمونه­ها با محلول سفیدکننده (5% هیپوکلریت سدیم) به­مدت دو تا سه دقیقه ضدعفونی سطحی شدند سه بار با آب مقطر استریل شستشو داده شدند و سپس این قطعات را با کاغذ صافی سترون خشک کرده و بر روی محیط کشت سیب‌زمینی دکستروز آگار (PDA) کشت داده شدند. تشتک‌ها به­مدت سه روز در انکوباتور با دمای ˚C 20 نگهداری شدند. قارچ به روش تک اسپور جداسازی و خالص گردید. تعداد 8 جدایه Fusarium oxysporium به‌عنوان عامل ایجاد پوسیدگی ریشه، بر اساس مشخصات ریخت­شناسی و میکروسکوپی با استفاده از کلیدهای معتبر شناسایی گزارش شد و بیماری­زایی این جدایه­ها به‌صورت مصنوعی در گلخانه مطابق اصول کخ بر روی رقم زعفران وحشی به اثبات رسید.