زراعت و فناوری زعفران

چکیده شناسایی مزیت نسبی محصولات برای اجرای سیاست‌های آمایش سرزمین و دستیابی به الگوی بهینه کشت در مناطق مختلف کشور ضرورت دارد. به ویژه، شناسایی ظرفیت استان‌های مختلف در زمینه تولید زعفران (به عنوان محصول صادراتی) برای افزایش تولید و صادرات این محصول با حداقل هزینه ممکن اهمیت دارد. ازاین‌رو، هدف اصلی این تحقیق بررسی مزیت نسبی منطقه‌ای تولید زعفران در ایران است. در این مطالعه برای سنجش مزیت نسبی منطقه‌ای استان‌های ایران، شاخص‌های ضریب مکانی (LQ) و ضریب مکانی متقارن (SLQ) با داده‌‌های سال‌های 1402-1395 (2023-2016) و در قالب سه سبد تولیدی مختلف محاسبه شده است. نتایج نشان داد استان‌های خراسان جنوبی،‌ خراسان رضوی و خراسان شمالی در همه سالهای مطالعه از مزیت نسبی برخوردار بوده‌اند (مزیت نسبتا پایدار). استان‌های اصفهان، ایلام، آذربایجان شرقی، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، سمنان، فارس، کرمان، کرمانشاه، گلستان، لرستان، همدان و یزد در برخی از سالهای مطالعه به مزیت نسبی رسیده‌اند و در بیشتر سالهای مزیت نسبی نداشته‌اند (مزیت نسبی شکننده). بر طبق نتایج پیشنهاد می‌شود استان‌هایی که مزیت نسبی آنها در این مطالعه اثبات شده است، روی تولید زعفران تمرکز کرده و برنامه های تولید، ترویجی و آموزشی مناسبی در جهت ارتقای تولید و پرورش این محصولات اجرا کنند. سایر استان‌هایی که مزیت نسبی ندارند بهتر است در کوتاه‌مدت بیشتر روی محصولات دیگری تمرکز کنند که در‌ آنها دارای مزیت نسبی هستند.