زراعت و فناوری زعفران

چکیده پایه و اساس توسعه اقتصادی و مسیر لازم برای پیشرفت کسب‌ وکارها، نوآوری می‌باشد. این مفهوم شامل تولید ایده‌های نوینی است که می‌توانند برای حل مسائل جدید و اساسی به کار گرفته شوند. در واقع نوآوری منجر به افزایش بهره‌وری و سودآوری، دسترسی به بازارهای جدید و بهبود بخشیدن بازارهای موجود شده است. از اﯾﻦرو، کسب و کارها برای ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺧﻮد باید ﺑﻪ ﺷﮑﻞﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻮآوری روی آورﻧﺪ، بنابراین با توجه به لـزوم افزایش عملکرد صنعت زعفران، یکی از راهکارهای اساسی، شناسایی نوآوری‌های موجود این صنعت است. در این راستا، در این مطالعه به شناسایی نوآوری‌های صنایع فرآوری زعفران استان خراسان رضوی پرداخته شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- پیمایشی و بر پایه رویکرد پژوهش‌های آمیخته (کیفی و کمی) انجام شده است. جامعه مورد مطالعه پژوهش را خبرگان صنعت زعفران در سال ۱۴۰۳ تشکیل داده‌اند که با روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها و اجرای روش دلفی فازی از نرم‌افزارهای SPSS و Excel استفاده شد. نتایج روش دلفی فازی پنج ضلعی نشان داد که 16 نوآوری از 25 نوآوری شناسایی شده جزء نوآوری‌های صنایع فرآوری زعفران بودند. همچنین، نتایج نشان داد که توسعه محصول جدید فرآوری شده زعفران، تغییرات اساسی در فناوری در سطح کلان و ملی، بهبود محصول فعلی زعفران و شیوه‌های جدید در روش تولید جزء مهم‌ترین نوآوری‌های شناسایی شده بودند. با توجه به یافته‌های این پژوهش، پیشنهاد می‌شود که صنایع فرآوری زعفران به توسعه محصولات فرآوری‌شده جدید مانند نوشیدنی‌ها و دمنوش‌های زعفران توجه کنند تا ضمن ایجاد ارزش افزوده، سهم بازارهای جهانی خود را افزایش دهند. همچنین، همکاری بین دولت و بخش خصوصی برای تسهیل دسترسی به فناوری‌های روز و به‌کارگیری سیستم‌های اتوماسیون پیشرفته در فرآیندهای تولید، به بهبود کیفیت و کاهش هزینه‌ها کمک خواهد کرد. در نهایت، استفاده از روش‌های نوین در تولید و برندسازی دیجیتال می‌تواند به تقویت رقابت‌پذیری و افزایش صادرات این محصول کمک کند.

چکیده توسعه نوآوری‌های مؤثر در کسب‌وکارها به دلیل سطح بالای عدم قطعیت و پیچیدگی‌های موجود، به‌عنوان یک چالش اساسی شناخته می‌شود. تحولات سریع تکنولوژیکی و ضرورت نوآوری موجب تغییرات گسترده‌ای در کسب و کارهای مختلف در سطح جهانی گردیده است. کسب‌وکارهای کشاورزی، به‌ویژه در بخش‌های تولید، فرآوری، بسته‌بندی، توزیع و بازاریابی، اجزای مختلف زنجیره ارزش را به یکدیگر متصل می‌سازند و در این میان، صنعت زعفران با ویژگی‌های خاص خود، جایگاه مهمی در این فرآیند دارد. عوامل متعددی بر موفقیت یا عدم موفقیت کسب‌وکارهای صنایع زعفران تأثیرگذار هستند و در این بین، نوآوری به‌عنوان رکن اصلی توسعه اقتصادی و راهبردی جهت ارتقاء کسب‌وکارهای صنایع زعفران شناخته می‌شود. پژوهش حاضر به بررسی نقش نوآوری در توسعه کسب‌وکارهای صنایع تبدیلی و فرآوری زعفران در استان خراسان رضوی پرداخته است. جامعه آماری مطالعه، شرکت‌های فرآوری کننده زعفران استان خراسان رضوی می‌باشند که برای این منظور 120 شرکت با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای به‌عنوان نمونه پژوهش در سال 1403 مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که نوآوری فناوری بر نوآوری محصول، فرآیند و بازار تاثیر مثبت دارد، همچنین تاثیر مثبت نوآوری تحقیق و توسعه بر نوآوری محصول، فرآیند، سازمان و بازار تایید شد. در نهایت نیز نتیجه گرفته شد که نوآوری محصول و نوآوری فرآیند اثر مثبتی بر توسعه کسب‌وکارهای صنایع تبدیلی و فرآوری زعفران دارند. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود که شرکت‌ها با بهره‌گیری از فناوری‌های بومی‌سازی‌شده مانند خشک‌کن‌های خورشیدی و توسعه همکاری‌های تحقیقاتی با دانشگاه‌های منطقه‌ای، محصولات نوآورانه‌ با ارزش افزوده بالا تولید کنند. همچنین، تقویت زیرساخت‌های بسته‌بندی هوشمند و بازاریابی دیجیتال می‌تواند مسیر توسعه پایدار و صادرات‌محور این کسب‌وکارها را هموار سازد.

چکیده ریسک در فعالیت‌های کشاورزی، تأثیر بسزایی در تولیدات کشاورزی دارد و ریسک تولید کشاورزان بر اقتصاد خانوار به تبع آن بر اقتصاد جامعه اثر گذار است. از این­رو شناسایی عوامل و تعیین کننده­های مهم مؤثر بر مدیریت ریسک کشاورزان از اهمیت خاصی برخوردار است. این مطالعه با هدف شناسایی عوامل تأثیرگذار بر ریسک زعفران­کاران قاینات صورت گرفته است. نمونه آماری با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی از 120 زعفران‌کار این شهرستان در سال 1396 جمع­آوری شده است. نتایج با استفاده از تقریب تابع الگوریتم ژنتیک نشان داد که از 44 فاکتور، عامل‌های عملکرد، آبیاری، زمان فروش، راهنمای کارشناسان، کیفیت آب، بذر جوان‌تر و پس‌انداز با ریسک زعفران‌کاران قاینات رابطه مثبت دارد و همچنین فاکتورهای متنوع‌سازی فعالیت­ها، حل اختلاف، فروش کل، هزینه خرید پیاز با ریسک زعفران­کاران رابطه منفی دارد. در این راستا پیشنهاد می­شود که به منظور کاهش شاخص ریسک زعفران­کاران راهنمایی­های کارشناسان را ارتقاء داده تا اختلافات بین زعفران­کاران را به حداقل ممکن کاهش یابد و همچنین با افزایش زمان فروش و پس انداز، ریسک زعفران­کاران را کاهش داد.