زراعت و فناوری زعفران

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات اجتماعی، اقتصادی زعفران بر خانوارهای روستایی با روش توصیفی- تحلیلی و توسط مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای صورت گرفته است. جامعه آماری موردنظر تمام خانوارهای 13 روستای دهستان بالاولایت شهرستان باخرز (2908N=) می‌باشد که از این میان 272 خانوار به صورت تصادفی انتخاب شده‌اند. پرسشنامه‌ای جهت گردآوری اطلاعات تنظیم شد و بر اساس جمعیت روستاهای دهستان در روستاها توزیع شد. روایی پرسشنامه توسط اساتید گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی و ترویج و آموزش کشاورزی مورد بررسی قرار گرفت. ضریب اعتبار پرسشنامه نیز توسط نرم‌افزار SPSS برابر با 81/0 بدست آمد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که شرایط زیست‌محیطی منطقه برای کشت زعفران مناسب می‌باشد، زیرا سطح معنی‌داری هر سه متغیر در نظر گرفته‌شده «شرایط کم‌آبی منطقه و نیاز کم زعفران به آب»، «کیفیت مناسب خاک برای کشت زعفران»، «فصل مناسب برداشت» برابر با 000/0 که از 05/0 کمتر است. همچنین نتیجه آزمون T-Test نشان می‌دهدکه سطح معنی‌داری برای شاخص‌های انسانی، آموزش و ترویج کشت زعفران و داشتن تجربه و دانش بومی زعفران‌کاری برابر با 000/0 بدست آمده است. در ادامه اثرات مثبت اجتماعی- اقتصادی کشت زعفران بر خانوارهای روستایی به اثبات رسیده است به‌طوری‌که درآمد زعفران در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی خانوار با سطح معنی‌داری برابر با 000/0 و میانگین بالای 3 (38/3) تأیید شده است.

چکیده انتخاب الگوی کشت مناسب به‌ویژه کشت محصولات دارای ارزش بالا نظیر زعفران، نشان می‌دهد که الگوی کشت این محصولات می‌تواند دستیابی به اهداف برنامه‌های توسعه روستایی را تسهیل کند. در سال‌های اخیر، کشت محصول زعفران در بخش‌هایی از شهرستان نیشابور همچون دهستان اسحق‌آباد، رشد قابل‌توجهی داشته، به‌نحوی‌که باعث تغییر الگوی کشت از پیاز به زعفران شده‌ است. هدف این تحقیق شناسایی عوامل مؤثر بر گسترش الگوی کشت زعفران و آثار و نتایج اقتصادی و اجتماعی آن در دهستان مذکور است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی تحلیلی بوده و از منابع کتابخانه‌ای و میدانی نیز برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده شده ‌است. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران مشتمل بر 220 زعفران کار دهستان اسحاق‌آباد در سال 1392 محاسبه و به روش تصادفی ساده انتخاب و نتایج نیز با ضریب همبستگی پیرسون تحلیل شد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که عوامل جغرافیایی و جاذبه‌های بازار مصرف، مهم‌ترین فاکتورهای گسترش الگوی کشت زعفران در منطقه بوده است. به‌منظور حفظ این پتانسیل بومی و نیز برنامه‌ریزی برای گسترش الگوی کشت این محصول، شایسته است به عوامل جغرافیایی توجه بیشتری شود.