زراعت و فناوری زعفران

چکیده زعفران به دلیل خواص فراوان به عنوان گرانترین گیاه دارویی و ادویه­ای در جهان شناخته شده است. این گیاه دارای متابولیت­های ثانویه فراوان بوده که مهم­ترین آنها شامل کروسین، پیکروکروسین و سافرانال می­باشد. شرایط مختلف خشک کردن و نگهداری سبب کاهش کیفیت و مواد مؤثره کلاله زعفران شده که از ارزش و اعتبار آن جهت صادرات کاسته است. این پژوهش با هدف بررسی چگونگی حفظ خصوصیات کیفی، مواد مؤثره و کاهش بار میکروبی کلاله خشک زعفران در طی مدت انبارداری انجام شد. به این منظور کلاله­های خشک شده زعفران با استفاده از بسته­های سه لایه (پلی اتیلن-پلی استر-پلی اتیلن) و سه نوع اتمسفر شامل هوا، خلأ و N₂ بسته­بندی شدند. سپس بسته­ها در دمای اتاق و برای مدت 80 روز نگهداری شدند. هر 20 روز یکبار غلظت گازهای اکسیژن، دی­اکسید­کربن، خواص فیزیکوشیمیایی، بار میکروبی­کل و تصویر روبشی نمونه­ها اندازه­گیری شدند. نتایج نشان داد بهترین نمونه جهت حفظ خصوصیات فیزیکوشیمیایی کلاله زعفران بسته­های حاوی اتمسفر غنی از نیتروژن بود، بطوریکه میزان کروسین و پیکروکروسین به ترتیب 1/0 و 3/0 درصد کاهش یافت، در صورتیکه مقدار سافرانال 3/0 درصد افزایش نشان داد. همچنین بار میکروبی­کل به میزان 1 سیکل لگاریتمی نسبت به روز اول انبارداری در بسته­های حاوی اتمسفر خلأ کاهش یافت. تصاویر میکروسکوپ الکترونی نیز نشان داد نمونه­های تحت اتمسفر نیتروژن مانند نمونه شاهد دارای تورم سلولی و ذرات حبابی شکل همراه با پارگی غشای سلولی و فروپاشی سلول بود.