زراعت و فناوری زعفران

چکیده در این مطالعه به منظور تعیین اندازه اقتصادی تولید زعفران در شرایط کنترل شده در استان مازندران از تحلیل فایده-هزینه و روش‏های ارزش حال خالص، نسبت فایده-هزینه، نرخ بازده داخلی و دوره بازگشت سرمایه استفاده شد. به منظور محاسبه شاخص‏های مالی تولید زعفران در محیط‏های کنترل شده، اطلاعات به روش میدانی و از طریق تکمیل پرسشنامه و مصاحبه رو در رو با متخصصین و کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران و استعلام هزینه­های ثابت، متغیر و همچنین درآمد حاصل از احداث محیط‏های کنترل شده تولید زعفران (فضاهایی به مساحت 200 مترمربع، 1000 مترمربع و 5000 متر مربع) از مراکز خدمات کشاورزی به دست آمد. اطلاعات جمع­آوری شده، به وسیله نرم افزار COMFAR، نسخه 3.3 مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت و نتایج حاصل از آن اعم از شاخص‏های مالی و تحلیل حساسیت آن‏ها تحت سناریوهای مختلف ارائه شد. نتایج حاکی از آن است که با در نظر گرفتن نرخ تنزیل 18% و تورم 06/35% ، طی دوره زمانی هفت ساله (یک سال ساخت و شش سال بهره‏برداری)، احداث واحد تولید زعفران در زمینی به مساحت 200 متر مربع از نظر مالی توجیه‏ناپذیر و در زمین‏هایی به مساحت 1000 و 5000 متر مربع با نرخ بازده داخلی 85/36 % و 99/53 % توجیه‏پذیر است. بر اساس آزمون رتبه‏ای پروژه‏ها، با افزایش زمین جهت احداث فضایی تحت کنترل جهت تولید زعفران سودآوری مالی طرح افزایش می‏یابد. همچنین با توجه به نتایج حاصل از تحلیل حساسیت مشخص گردید که افزایش درآمد فروش محصول نسبت به کاهش هزینه‏های ثابت و متغیر تأثیر بیشتری در سودآوری طرح دارد و می‏توان با اقداماتی نظیر افزایش تولید، بازاریابی مؤثر و بهبود کیفیت محصول جهت افزایش سودآوری گام مثبتی برداشت.

چکیده کاهش منابع آبی، روند افزایشی وقوع خشکسالی­ها و صدمات سنگین آن به کشور، بیش از پیش استفاده کارآمد از این منبع را ضرورت می­بخشد. هدف این مطالعه، ارزیابی اثرات سیاست­های گوناگون کاهش میزان آب مصرفی و افزایش قیمت هر مترمکعب آب بر الگوی­کشت محصول زعفران می­باشد. داده­های مورد نیاز پژوهش با مصاحبه­ی حضوری در میان100 بهره‌بردار مناطق کشاورزی دشت رخ و نیشابور سال 1391 به‌دست آمد. انتخاب مزارع نمونه  با استفاده از نمونه­گیری تصادفی، انجام و مدل برای هر دو منطقه محاسبه شد. نتایج حاصل از الگوی برنامه­ریزی ریاضی مثبت نشان داد که با 20 درصد صرفه‌جویی در مصرف آب در دشت رخ و 30 درصد در دشت نیشابور می­توان الگوی کشتی مشابه با مقادیر داده­ی واقعی در سطح مزرعه برای محصول زعفران دست یافت. همچنین با کاهش مقدار آب، ارزش اقتصادی آب افزایش نشان داد. دو برابر نمودن قیمت هر متر مکعب آب مصرفی نیز در میزان مصرف آب و سطح زیر کشت محصول تأثیری نشان­­ نداد و تنها منجر به کاهش سود شد. لذا پیشنهاد می­گردد برای صرفه جویی منابع آبی، علاوه بر تشخیص زمان دقیق آبیاری و میزان مناسب آن برای محصول زعفران که می­تواند اثرات منفی آبیاری بیش از حد و بی­موقع را بر عملکرد این محصول کاهش دهد و در مدیریت بهینه آب مؤثر باشد، سیاست­های کاهش مقدار آب در دسترس نیز در برنامه­ریزی سیاست­گذاران قرار بگیرد.

چکیده در مطالعه حاضر کارایی سود زراعت زعفران و عوامل مؤثر بر آن با استفاده از رهیافت تابع تولید مرزی تصادفی و تخمین همزمان مدل سود رفتاری در مزارع زعفران شهرستان تربت‌حیدریه مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفت. برای انجام تحقیق از اطلاعات 81 کشاورز در سال 1393 که به‌صورت تصادفی مورد مصاحبه قرارگرفته‌اند، استفاده شد. نتایج نشان داد که میانگین کارایی سود مزارع زعفران برابر با 4/61 درصد می‌باشد و 3/51 درصد از مزارع دارای کارایی سود پایین‌تر از 50 درصد هستند. بر اساس یافته‌های حاصل از تابع سود مرزی هزینه سموم دارای اثر منفی بر میزان سود واحدها بوده است. هزینه آب، هزینه ماشین‌آلات، سابقه کار، اندازه واحد زراعی و شرکت در کلاس‌های آموزشی- ترویجی دارای اثر مثبت و معنی‌داری بر کارایی سود می‌باشند. بر اساس نتایج مطالعه، فراهم کردن شرایط لازم جهت دسترسی آسان‌تر و ارزان‌تر کشاورزان به تجهیزات مدرن و همچنین ترغیب کشاورزان به تخصیص بهینه نهاده‌ها و کاهش هزینه‌ها گامی مؤثر در جهت افزایش سودآوری کشاورزان خواهد بود.