زراعت و فناوری زعفران

چکیده تغییرات آب و هوایی، یکی از جدی­ترین چالش ­های زیست­ محیطی است و اثرات طولانی مدت آن می­تواند عواقب جدی اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی به همراه داشته ­باشد. بخش کشاورزی یکی از بخش­های آسیب پذیر نسبت به تغییرات آب و هوایی است. در همین راستا این مطالعه به بررسی عوامل مؤثر بر به کارگیری استراتژی های سازگاری از سوی زعفران­کاران تربت حیدریه با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه­ای متناسب و مدل لاجیت و پرسشنامه پنج بخشی پرداخته است. داده­های مورد نیاز از طریق تکمیل 380 پرسشنامه از زعفران­کاران تربت حیدریه در سال 1397 جمع­آوری گردید. نتایج توصیفی مطالعه نشان داد که اکثر زعفران­کاران به افزایش دما، کاهش بارندگی و ظهور خشکسالی و سرمازدگی معتقدند. کاهش ذخیره آب، کاهش عملکرد محصول زعفران، کاهش صرفه اقتصادی، بیکاری و مهاجرت از جمله پیامدهای تغییرات اقلیم در تربت­حیدریه می­باشد. همچنین بر اساس نتایج به دست آمده، 63 % از زعفران­کاران، حاضر به استفاده از استراتژی های سازگاری هستند. نتایج حاصل از برآورد مدل لاجیت نشان داد که متغیر­های تجربه کشاورزی، اندازه زمین، دسترسی به اعتبارات، خدمات ترویج، در معرض رسانه­ها و تحصیلات بر احتمال انتخاب استراتژی­های سازگاری تأثیرگذار است. درحالی که متغیر­های سطح مکانیزاسیون و شغل جانبی تأثیر معناداری بر احتمال انتخاب استراتژی­های سازگاری نداشته است، بنابراین سیاست های دولت باید اعتماد لازم را برای اعطای تسهیلات بانکی به زعفران­کاران فراهم آورد تا زعفران­کاران بتوانند توانایی و انعطاف پذیری خود را برای مدیریت منابع آب، خاک و سایر نهاده ها در پاسخ به تغییرات آب و هوا سازگار نمایند.

چکیده پژوهش و فناوری جایگاه مهمی در توسعه زنجیره ارزش داخلی محصولات زعفران و زرشک دارد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر بر ارتقاء سهم واحدهای پژوهش و فناوری کشاورزی در ارزش‌افزوده محصولات می‌باشد، بدین منظور پس از مرور ادبیات موضوعی در حوزه پژوهش و فناوری کشاورزی، مجموعه مؤلفه‌های تأثیرگذار بر ارتقا سهم این واحدها در ارزش‌افزوده بخش کشاورزی شناسایی و با نظر خبرگان نهایی گردید. سپس با توزیع پرسشنامه ساختاریافته در میان ۶۵ نفر از مدیران و محققان شرکت‌های تولیدی زعفران و زرشک و سازمان‌های تحقیقاتی کشاورزی و با استفاده از نرم‌افزارهای آماری SPSS و smart PLS ارتباط میان گویه‌‌ها و سازه‌ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت، در ادامه با بهره‌گیری از روش معادلات ساختاری ارتباط میان عوامل ۶ گانه: تحقیقات کاربردی، اکتساب فناوری، تجاری‌سازی، توسعه بازار، عوامل داخلی صنعت و عوامل کلان ملی بررسی شد. نتایج تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد، حمایت از سرمایه‌گذاری شرکت‌های فعال در حوزه کشاورزی صنعتی در واحدهای پژوهش و فناوری کشاورزی مهم‌ترین عامل شناسایی‌شده می‌باشد. در نهایت پیشنهاد‌هایی جهت بهبود وضعیت پژوهش و فناوری و ارتقا ارزش‌افزوده محصولات مذکور ارائه ‌شده است.