زراعت و فناوری زعفران

چکیده چاقی به‌عنوان یک اختلال متابولیک پیچیده با شیوع بالا، با افزایش خطر بیماری‌های قلبی–عروقی، دیس‌لیپیدمی آتروژنیک و التهاب مزمن سیستمیک همراه است. التهاب مزمن در بافت چربی با افزایش سیتوکین‌های پیش‌التهابی مانند TNF-a و IL-6، مقاومت به انسولین و اختلال عملکرد اندوتلیال را تشدید می‌کند. شناسایی مداخلات تغذیه‌ای یا دارویی که بتوانند همزمان پروفایل لیپیدی و التهاب را تعدیل کنند، از اهمیت بالینی بالایی برخوردار است. این مطالعه با هدف بررسی اثر مکمل‌دهی روزانه با شربت فران‌زر (زعفران مرکب) بر پروفایل لیپیدی و شاخص التهابی ESR در افراد مبتلا به چاقی طراحی شد. در این کارآزمایی مداخله‌ای، 5۶ فرد چاق (BMI≥30) به‌مدت هشت هفته، روزانه ۱۰ میلی‌لیتر شربت فران‌زر مصرف کردند. نمونه‌های خون در ابتدا و پایان مطالعه جمع‌آوری و سطوح کلسترولتام، تری‌گلیسیرید، LDL، HDL و شاخص ESR اندازه‌گیری شد. شربت مورد استفاده ترکیبی از عصاره زعفران (Crocus sativus L.)، حاوی کروسین، کروستین و سافرانال، و شیره انگور (Vitis vinifera L.) غنی از فلاونوئیدها و آنتوسیانین‌ها بود. نتایج نشان داد پس از هشت هفته مصرف شربت، سطوح کلسترول‌تام، تری‌گلیسیرید و LDL به‌طور معناداری کاهش یافت و HDL افزایش قابل توجهی داشت. همچنین شاخص ESR به میزان معنی‌داری کاهش پیدا کرد. این یافته‌ها مؤید اثر هم‌افزایی ترکیبات زیست‌فعال زعفران و شیره انگور در بهبود وضعیت لیپیدی و کاهش التهاب سیستمیک است. شربت فران‌زر (زعفران مرکب) می‌تواند به‌عنوان یک مکمل طبیعی و ایمن برای بهبود پروفایل لیپیدی و تعدیل التهاب در افراد مبتلا به چاقی پیشنهاد شود. انجام مطالعات آینده به‌صورت کارآزمایی‌های تصادفی‌شده و کنترل‌شده برای تأیید بیشتر این نتایج توصیه می‌شود.

چکیده سندرم متابولیک با افزایش خطر بیماری­های قلبی عروقی و دیابت مرتبط است. شیوع سندرم متابولیک در ایالات متحده 34 درصد برای مردان و 35 درصد برای زنان است. طب جایگزین نوظهور در سراسر جهان، این ضرورت را ایجاد می‌کند تا اثربخشی Crocus sativus  (زعفران) در درمان سندرم متابولیک ارزیابی شود. در یک کارآزمایی بالینی تصادفی، کنترل شده با دارونما، یک سو کور، با سه گروه درمانی، به طور تصادفی 77 بیمار مبتلا به سندرم متابولیک برای دریافت آب زعفران یا قرص دارونما تشکیل شدند. مکان تحقیق درمانگاه سرپایی مرکز تحقیقات CAM دانشگاه علوم پزشکی بیرجند بود. شرکت‌کنندگان موارد سندرم متابولیک (معیارهای بنیاد بین المللی دیابت)، 18 سال سن یا بیشتربوده و مداخلات مطالعه مورد نظر، قرص زعفران و قرص دارونما بود. داده­های اندازه­گیری، شامل کلسترول تام سرم، کلسترول LDL سرم، کلسترول HDL سرم، تری گلیسیرید سرم، قند خون ناشتا و هماتوکریت قبل و بعد از 45 روز درمان بود که در آزمایش همگی اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که سطح کلسترول تام و کلسترول LDL سرم در گروه زعفران و دارونما نسبت به قبل از درمان به طور معنی‌داری کاهش یافت ) 01/0  .(p<نتایج نشان داد که استفاده از زعفران اثر بهبود بخشی بر سندرم متابولیک دارد. مطالعات جامع پاتولوژیک بالینی برنامه ریزی شده علمی در مورد این اصل نتایج امیدوارکننده­ای خواهد داشت.

چکیده پیری فرایندی پیش رونده و تدریجی است که با کاهش و اختلال در عملکرد سلول‌ها، بافت‌ها و ارگان‌ها در موجودات زنده همراه است و بر کیفیت زندگی و افزایش خطر بروز بیماری‌های مختلف مؤثر است. عدم تعادل بین تولید گونه‌های فعال اکسیژن و حذف آنها توسط سیستم‌های دفاعی آنتی اکسیدانی در بدن، منجر به بروز استرس اکسیداتیو، التهاب، اپوپتوز و مهار اتوفاژی، و همچنین به‌دنبال افزایش محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته، پیری رخ می‌دهد. امروزه، با افزایش جمعیت سالمندان راهکارهای ضد پیری به یک موضوع مهم در جهان تبدیل شده‌است. زعفران از کلاله‌های خشک گل‌های گیاه Crocus sativus از خانواده Iridaceae به‌دست می‌آید که به‌دلیل رنگ، طعم و رایحه ان قرن هاست به‌عنوان ادویه استفاده می‌شود. امروزه، زعفران و ترکیبات فعال آن (کروسین، کروستین، و سافرانال) به‌دلیل خواص ضد پیری مورد توجه قرار گرفته‌اند. هدف این مقاله مروری فراهم کردن اطلاعاتی در زمینه اثر زعفران و ترکیبات فعال آن بر مهار پیری با توضیح مکانیسم عمل احتمالی است. در مقاله مروری حاضر، اطلاعات از PubMed، Scopus، Web of science و Google scholar با استفاده از کلمات کلیدی Saffron، Crocin، Crocetin، Safranal، Crocus sativus L، Aging و Age-related، از ابتدا تا سال 2024 جمع آوری شدند. زعفران و مواد موثره ان احتمالاً به‌دلیل اثر قوی آنتی اکسیدانی با پاکسازی گونه‌های فعال اکسیژن و مهار استرس اکسیداتیو، سبب کاهش آسیب اکسیداتیو، مهار اپوپتوز و مرگ سلولی می‌شوند. همچنین با اثر ضد التهاب قوی دارای خواص تقویت‌کننده سلامت می‌باشند. در چندین مطالعه، اثرات محافظتی زعفران و ترکیبات فعال آن، در به تعویق انداختن روند پیری در بافت‌های مختلف مورد ارزیابی قرار گرفته است. به‌طور کلی، نتایج این مطالعات نشان‌می‌دهد که، زعفران و ترکیبات فعال آن به‌دلیل ظرفیت بالای آنتی اکسیدانی و پاکسازی رادیکال‌های آزاد با بهبود وضعیت سیستم دفاعی آنتی‌اکسیدان و مهار استرس اکسیداتیو در سلول، و به‌دنبال آن مهار اپوپتوز، و التهاب شده و در به تعویق انداختن روند پیری مؤثر است.

چکیده زعفران (Crocus sativus L.) یکی از محبوب‌ترین گیاهان سنتی و گران‌ترین ادویه جهان است. تولید جهانی زعفران 418 تن در سال، در 121338 هکتار برآورد شده است. این ادویه به دلیل داشتن سه ترکیب فعال زیستی اصلی: کروسین، پیکروکروسین و سافرانال برای سلامتی انسان مفید است. در سال‌های اخیر علاوه بر تحقیقات متعدد پیرامون اثرات متعدد دارویی، با توجه به کاهش تولید آن، پژوهش‌ها پیرامون عوامل مؤثر بر تولید زعفران افزایش یافته است. درنتیجه، انجام یک تحلیل بیبلیومتریک از انتشارات مذکور، این پتانسیل را دارد که بینش‌هایی در زمینه‌های مورد علاقه فعلی و روندهای بالقوه برای تحقیقات آینده به دست دهد. هدف از این پژوهش، آشکارسازی موضوعات پژوهشی حوزۀ زعفران در پایگاه WoS طی بازه زمانی 2000 تا 2023 است که با بهره­مندی از فنون علم­سنجی انجام شد. جامعه پژوهش حاضر شامل 3936 مقاله است. تحلیل داده­ها و ترسیم ساختار فکری دانش نیز با استفاده از نرم­افزارهای مجموعه R Biblioshiny و VOSviewer انجام شد. در بین انتشارات دنیا، نشریه Acta Horticulturae با 216 سند منتشرشده در زمینه زعفران محبوب‌ترین بود، درحالی‌که نشریه Chemistry انجمن شیمی امریکا بیشترین استناد را داشت. تجزیه و تحلیل علم‌سنجی، مولدترین کشورها را مشخص کرد و ایران با 1015 انتشارات تک کشوری (SCP)، 155 انتشارات چند کشوری (MCP) و بالاترین فراوانی 297/0 در صدر قرار داشت. بر اساس پژوهش حاضر، موضوعات تحقیقاتی پیرامون زعفران که اخیراً بیش از پیش روند شده و می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای تحقیقات نویسندگان قرار گیرد، شامل آنتی‌اکسیدان، آزمایش دوسوکور (پزشکی)، تنش اکسیداتیو، التهاب، دیابت نوع 2، اختلال افسردگی اساسی (ماژور)، آلفا آمیلاز، اسیدهای چرب می‌باشند. این مطالعه پیوند همکاری‌ها و پیشرفت‌های علمی و روندهای همکاری علمی را برجسته می‌کند و به‌عنوان مدلی برای نشان دادن جهت‌های تحقیقاتی نوظهور در حوزۀ زعفران عمل می‌کند.

چکیده دیابت با افزایش استرس اکسیداتیو و کاهش پتانسیل آنتی اکسیدانی به دلیل افزایش تشکیل رادیکال های آزاد همراه است. خاصیت آنتی اکسیدانی کلاله زعفران گزارش شده است. به نظر می‌رسد سطح و عملکرد BDNF و فاکتور رشد عصبی (NGF) در دیابت به دلیل وجود مقاومت به انسولین مختل می‌شود. تغییر سطح BDNF و NGF با افزایش دیابت نوع 2 مرتبط است. این مطالعه با هدف بررسی اثر کروسین و سافرانال بر فعالیت آنزیم های آنتی‌اکسیدانی مانند سوپراکسید دیسموتاز (SOD)، گلوتاتیون پراکسیداز (GPx) و کاتالاز و فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز و عصب (BDNF) انجام شد.در این مطالعه 36 موش صحرایی به 6 گروه به شرح زیر تقسیم شدند: گروه کنترل، دیابتی درمان نشده، دیابتی تحت درمان با دو غلظت 100 و 50 میلی-گرم بر میلی‌لیتر از کروسین و سافرانال به صورت تزریق داخل صفاقی در یک بازه 25 روزه. در پایان دوره درمان، بافت مغز برای ارزیابی آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی BDNF و NGF تشریح شد.سطوح BDNF، NGF، SOD، GPX، CAT و MDA در گروه تیمار با غلظت 100 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر کروسین و سافرانال در مقایسه با گروه تحت درمان با غلظت‌50 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر کروسین، سافرانال و گروه کنترل افزایش معنی‌داری داشت.نتایج نشان داد که کروسین و سافرانال شاخص‌های آنتی اکسیدانی و آسیب‌های ناشی از دیابت را در بافت مغز موش‌های دیابتی بهبود داده است.

چکیده بررسی خواص فارماکولوژیک زعفران ومواد موثره آن باتوجه به کاربردهای بالینی و بهداشتی که در انسان می‌تواند داشته باشد،‌ حائزاهمیت است. دیابت بیماری مزمنی است که با کاهش ترشح انسولین ناشی از اختلال در عملکرد سلول‌های بتا در پانکراس یا افـزایش مقاومـتبه انسولین مشخص می‌شود. گرایش به درمان دیابت توسط داروهای گیاهی که دارای عوارض جانبی کمتری نسبت به داروهای شیمیایی هستند،روز به روز گسترش می یابد. این مطالعه برای اولین بار با هدف بررسی تاثیرعصاره آبی بنه زعفران بر میزان گلوکز خون و آنزیم‌های کبدی در موش‌های صـحرایی دیـابتیانجام شد. موش‌های صحرایی نر به‌طور تصادفی به گروه‌های سالم و بیمار بدون درمان و تحتدرمان با دوز‌های 100، 200 و 300 میلی‌گرم بر کیلو‌گرمعصاره آبی بنه زعفران تقسیم شدند. برای القای دیابت از استرپتوزوتوسین استفاده شد. به دنبال تزریق عصاره بنه زعفران میزان مرگ و میر به صورت چشمگیری کاهش یافت. دوزهای 200 و 300 میلی‌گرم برکیلو‌گرماز عصاره آبی بنه زعفران سبب کنترل کاهش وزن موش‌های دیابتی گردیدند به گونه‌ای که دوز 300 میلی‌گرم بر کیلوگرم نسبت به تیمار کنترل بدون دیابت معنی‌دار نبود. نتایج نشان داد که تزریق عصاره آبی بنه زعفران سبب کاهش معنی‌دار گلوکز ناشتا خون شد. دوز 300 میلی گرم در روز 15 بعد از القا دیابت، سبب کاهش چشمگیری در سطح گلوکز خون گردید به نظر می‌رسد یکی از مکانیسم‌های اثرهیپوگلیسمیک عصاره زعفران که موجب افزایش ترشح انسولین از سلول‌هایبتای پانکراس می‌شودباعث این اتفاق بوده است. دوز 300 میلی‌گرم بر کیلوگرم سبب کاهش آنزیم‌های کبدی AST و ALT درسرم خونی گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که عصاره آبی بنه زعفران علاوه بر بر کاهش قند خون و کنترل بیماری دیابت باعث تنظیم فعالیت آنزیم‌های کبدی می‌شود.

چکیده زعفران یکی از ارزشمندترین محصولات غذایی و دارویی است که از نظر کشاورزی و اقتصادی در ایران و جهان از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد. امروزه عوامل مخرب محیطی باعث می‌شوند که بدن انسان نتواند با رادیکال‌های آزاد که طی عمل تنفس تولید می‌شوند مبارزه کند. در نتیجه سلول‌های بدن توسط رادیکال‌های آزاد تخریب شده و منجر به پیری زودرس و بیماری‌هایی مانند سرطان و تصلب شرائین می‌شوند. با توجه به محدود بودن کشت زعفران به چند کشور دنیا در زمینه تعیین خواص آنتی‌اکسیدانی گلبرگ زعفران تحقیقات زیادی صورت نگرفته است. این پژوهش جهت بررسی خاصیت آنتی‌اکسیدانی ترکیبات موجود در گلبرگ‌های زعفران و تعیین مقادیر فنل‌های کل و فلاونوئیدها از مزارع کاشت زعفران استان لرستان انجام گرفت. پس از تعیین مزارع کاشت زعفران بروش سیستماتیک تصادفی از گلبرگ‌های زعفران نمونه مرکب (2 کیلوگرم گلبرگ زعفران) تهیه شد. سپس به‌منظور اندازه‌گیری و تعیین میزان خواص آنتی‌اکسیدانی، مقادیر فنل و فلاونوئیدهای کل موجود در عصاره گلبرگ زعفران به‌ترتیب از روش‌های به دام اندازی رادیکال‌های آزاد (روش DPPH)، روش فولین سیوکا و روش رنگ سنجی کلرید آلمینیوم استفاده گردید. نتایج مقایسات میانگین مقادیر IC₅₀ موجود در گلبرگ زعفران مزارع مختلف با آزمون چند دامنه‌ای دانکن نشان‌داد که مقدار IC₅₀ مزارع نورآباد و ویسیان بترتیب با مقادیر 66/1 و 4/156میکروگرم بر میلی‌لیتر دارای بیشترین وکمترین خواص آنتی‌اکسیدانی در مقایسه با سایر مزارع دارا می‌باشند. نتایج مقایسه مقادیر فنل‌ها و فلاونوئیدهای کل موجود در گلبرگ زعفران مزارع با آزمون چند دامنه‌ای دانکن نشان‌داد که مقدار فنل کل با 8/1098میلی‌گرم گالیک اسید بر گرم عصاره هیدروالکلی مربوط به نورآباد و فلاونوئید با مقدار39/41 میلی گرم کوئرستین بر گرم عصاره هیدروالکلی مربوط به چغلوندی بیشترین مقادیر را در مقایسه با سایر مزارع به خود اختصاص دادند. نتایج مقایسه بین مقادیر IC₅₀ به دست آمده از گلبرگ‌های زعفران مزارع مورد بررسی و BHT آنتی‌اکسیدان سنتزی و مصنوعی با آزمون حداقل اختلاف معنی‌داری (LSD) نشان‌داد که کمترین اختلاف به دست آمده متعلق به مزارع خرم آباد و چغلوندی بترتیب با مقادیر اختلاف 40/4 و 38/5 از بین سایر مزارع می‌باشد.

چکیده هدف از پژوهش حاضر بررسی اثر مکمل زعفران بر فاکتورهای استقامت قلبی-تنفسی در زنان سالم غیرفعال بود. پس از تکمیل پرسش‌نامه تندرستی و فعالیت بدنی و اجرای تست یک مایل دویدن، از میان افراد واجد شرایط 14 نفر از دانشجویان دختر غیرفعال دانشگاه محقق (با میانگین سنی 38/1± 7/20 سال و شاخص توده بدنی 8/1±1/21) انتخاب شدند و 3 مرحله آزمون بروس را بر روی دستگاه نوارگردان متصل به دستگاه تجزیه‌وتحلیل گازهای تنفسی به فاصله یک هفته از یک‌دیگر اجرا کردند. در این تحقیق آزمودنی‌ها در مرحله اول یک هفته پس از مصرف دارونما و در مرحله دوم یک هفته پس از مصرف روزانه، 300 میلی‌گرم کلاله گل زعفران تست را اجرا نموده و متغیرهای مورد نظر اندازه‌گیری شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل کوواریانس و تصحیح بونفرونی استفاده شد. نتایج نشان داد که مصرف 300 میلی‌گرم زعفران به‌مدت یک هفته باعث افزایش معنی‌داری دراکسیژن مصرفی (VO₂)، حداکثر اکسیژن مصرفی (VO_2max) و زمان واماندگی و کاهش معنی‌دار در فشارخون و ضربان قلب در حالت استراحت شد و همچنین در گروه تجربی افزایش معنی‌دار در اکسیداسیون چربی و کاهش معنی‌دار در مصرف کربوهیدرات طی اجرای تست بروس مشاهده شد (05/0 p<). در نتیجه، مصرف زعفران اثر ارگوژنیکی بر عملکرد قلبی-تنفسی دانشجویان دختر غیرفعال دارد.

چکیده گیاه زعفران با نام علمی (L. Crocus sativus) از خانواده Iridaceae، دارای کاربردهای فراوانی در دنیا و به‌ویژه ایران می‌باشد. علاوه بر کاربرد آن به‌عنوان رنگ و اسانس، زعفران دارای خواص و کاربردهای دارویی و درمانی متعددی می باشد. کلاله زعفران حاوی بیش از 150 ماده شیمیایی بوده که از میان آنها کروسین، پیکروکروسین و سافرانال در ایجاد اثرات فارماکولوژیک زعفران نقش مهمتری دارند. اثرات مفید زعفران و مواد موثره آن دربافتهای مختلف بدن چون سیستم عصبی مرکزی، دستگاه گوارش، کبد، کلیه، قلب و عروق، سیستم خون ساز ، سیستم ایمنی، چشم و سیستم اندوکرین در مطالعات درون تنی و برون تنی مشاهده شده است. خواص درمانی متعددی برای زعفران و مواد موثره آن ذکر شده است که از جمله می توان به اثرات ضد افسردگی، ضد اضطراب وخواب آوری، ضد تشنج، شل کنندگی عضلات، ضد درد و ضد التهاب، آنتی اکسیدان، آنتی آلزایمر، ضد تومور، پایین آورنده قند و چربی خون و ضد سرفه اشاره نمود. مشخص شده است که زعفران دارای اثرات حفاظت کنندگی در سیستم قلبی عروقی می باشد. مطالعات متعدد فارماکولوژیک نشان داده اند که زعفران دارای اثرات ضد آریتمی و ایسکمی قلبی، تعدیل‌کننده فشارخون، آنتی اسکلروتیک و آنتی آپوپتوتیک در بافت قلب و عروق می باشد. در این مقاله مروری به تأثیر زعفران و مواد مؤثره آن بر روی سیستم قلبی عروقی اشاره خواهد شد.

چکیده در این پژوهش از روش میکرواستخراج مایع- مایع پخشی بر پایه جامد شدن قطره آلی شناور – اسپکتروفتومتری UV- Vis به‌منظور استخراج و اندازه گیری آلاینده کادمیوم در نمونه‌های زعفران استفاده شد. اتانول به عنوان حلال پخشی، 1- آندکانول به عنوان حلال استخراج و استون به‌عنوان حلال رقیق کننده استفاده گردید. بررسی ها نشان داد که نوع و حجم حلال پخشی، حلال استخراج و حلال رقیق کننده در راندمان استخراج تاثیر به‌سزایی دارد. تحت شرایط بهینه، حد تشخیص 0005/0 میکروگرم بر میلی لیتر به‌دست آمد. نمونه‌های زعفران تربت حیدریه، قائنات و باخرز با روش پیشنهادی مورد تجزیه قرار گرفت و درصد بازیابی برای نمونه های زعفران آلوده شده با 1/0 میکروگرم بر میلی لیتر از کادمیوم به‌دست آمد.