دانشگاه تربت حیدریه زراعت و فناوری زعفران 2383-1529 13 4 2026 01 21 The Effects of Climatic and Agronomic Parameters on Flowering Indices of Saffron (Crocus sativus L.) in Khorasan Razavi Province اثر نوسانات دما، بارندگی و عوامل مدیریتی بر شاخص‎های گلدهی زعفران در استان خراسان رضوی 341 365 243546 10.22048/jsat.2026.566599.1583 FA رامین اسمی مسئول میز زعفران سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، مشهد، ایران. سرور خرم دل دانشیار گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0003-2995-4898 عاطفه میرزائیان دانشجوی دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0002-4878-0662 Journal Article 2025 12 16 Considering the impact of climatic parameters, particularly temperature and precipitation, on the growth, yield, and quality of saffron, this study aimed to investigate the flower and stigma yield along with some quantitative traits of saffron under the influence of climatic factors and agricultural management in ten counties of Khorasan Razavi Province (including Bajestan, Bakharz, Bardaskan, Gonabad, Quchan, Mashhad, Mahvalat, Taybad, Torbat-e Heydarieh, and Zaveh) through a questionnaire survey conducted over two years (2022 and 2023). The studied traits included time to flowering onset, flowering duration, flower yield, stigma yield, and stigma harvest index in saffron. Cluster analysis was performed to group cities. The results indicated that the simple effects of farm age, number of irrigations, summer irrigation, climate, year, and the interaction between climate and year were significant (p ≤ 0.05) for most flowering indices. The flowering duration ranged from 12.2 to 17.5 days in 2022 and from 8.2 to 12.1 days in 2023. The longest flowering duration in both years was recorded in Zaveh and Bakharz, while Bajestan had the shortest. The greatest and least reduction in flowering duration from the first to the second year were observed in Taybad and Zaveh, respectively. The flower yield ranged from 278.5 to 799.95 kg.ha-1 in 2022 and from 152.1 to 360.8 kg.ha-1 in 2023; in both years, Taybad and Bardaskan had the highest and lowest yields, respectively. The reduction in flower yield from the first to the second year ranged from 34% to 67%, with Zaveh and Bajestan showing the highest and lowest reductions, respectively. Correlation analysis between climatic parameters and saffron yield revealed a highly significant correlation between yield and the average August temperature, as well as between yield and the total February. As the average August temperature increased, yield decreased; conversely, increased in February precipitation improved yield. Since replenishment of photosynthetic material occurs in daughter corms during winter, rainfall during the growing season is crucial. All flowering indices were higher in counties with cooler climates compared to those with warmer climates. Furthermore, the decline in flower and stigma yield in the second year was less pronounced in warmer counties due to lower cold damage. Overall, it is recommended to adopt ecological intensification strategies, such as soil shading during hot summers, planting large corms at high density per unit area, and reducing the exploitation period, to mitigate the effects of climate change. این مطالعه به‎منظور بررسی عملکرد گل و کلاله و برخی ویژگی‎های کمی زعفران تحت تأثیر عوامل مهم اقلیمی و مدیریت زراعی در 10 شهرستان در استان خراسان رضوی (شامل بجستان، باخرز، بردسکن، گناباد، قوچان، مشهد، مه‎ولات، تایباد، تربت‎حیدریه و زاوه) به‎صورت پرسشنامهای طی دو سال 1401 و 1402 انجام شد. صفات مورد مطالعه شامل زمان تا شروع گلدهی، طول دوره گلدهی، عملکرد گل، عملکرد کلاله و شاخص برداشت کلاله بودند. تجزیه خوشهای برای گروهبندی تیمارها انجام شد. نتایج نشان داد که اثر ساده سن مزرعه، تعداد آبیاری، آبیاری تابستانه، اقلیم و سال و اثر متقابل اقلیم×سال بر بیشتر شاخصهای گلدهی معنیدار (05/0≥p) بود. دامنه طول دوره گلدهی طی سالهای 1401 و 1402 به ترتیب 5/17-2/12 و 1/12-2/8 روز ثبت شد. بیشترین طول دوره گلدهی در سالهای 1401 و 1402 به ترتیب مربوط به زاوه و باخرز بود و کمترین میزان نیز در هر دو سال برای بجستان مشاهده شد. بیشترین و کمترین دامنه کاهش طول دوره گلدهی در سال دوم نسبت به سال اول به ترتیب برای تایباد و زاوه ثبت گردید. دامنه عملکرد گل طی سالهای 1401 و 1402 به ترتیب برابر با 95/799-5/278 و 8/360-1/152 کیلوگرم در هکتار بود؛ به طوریکه در هر دو سال بیشترین و کمترین عملکرد به ترتیب به تایباد و بردسکن اختصاص داشت. دامنه کاهش عملکرد گل در سال دوم نسبت به سال اول برابر با 67-34 درصد محاسبه شد که بیشترین و کمترین میزان به ترتیب برای زاوه و بجستان ثبت شد. نتایج همبستگی بین پارامترهای اقلیمی و عملکرد نشان داد که قوی‌ترین همبستگی معنی‌دار بین عملکرد با میانگین دمای ماه مرداد و مجموع بارندگی اسفند ماه مشاهده شد. به طوریکه با افزایش میانگین دما در ماه مرداد، عملکرد کاهش و با افزایش میزان بارندگی در ماه اسفند عملکرد بهبود خواهد یافت. از آنجا که دوره انتقال مجدد مواد فتوسنتزی به بنههای دختری در زمستان رخ میدهد، وقوع بارندگی در طی مرحله رویشی در فصل زمستان (مانند اسفند) مهم است. کلیه شاخصهای گلدهی در شهرستانهای دارای اقلیم سردتر نسبت به گرمتر بالاتر بود. از طرف دیگر، افت عملکرد گل و کلاله در سال دوم در شهرستانهای گرمتر نسبت به سردتر به دلیل خسارت کمتر سرما پایین‎تر (تفاوت 33 درصدی عملکرد گل بین گرم‎ترین و سردترین شهرستان) بود. به طور کلی، بر اساس نتایج این مطالعه پیشنهاد میشود از راهبردهای فشردهسازی اکولوژیک نظیر سایهاندازی سطح خاک در طی ماه‎های گرم تابستان، کاشت بنههای درشت و با تراکم بالا و کاهش سن مزرعه به منظور تخفیف اثر تغییر اقلیم در مدیریت پایدار زعفران بهرهگیری نمود.

https://saffron.torbath.ac.ir/article_243546_638538842b25348ed08d76e24223311e.pdf

دانشگاه تربت حیدریه زراعت و فناوری زعفران 2383-1529 13 4 2026 01 21 Effect of corm inoculation with beneficial microorganisms and vermicompost on quantitative and qualitative yield of saffron (Corcus sativus L.) in Urmia اثر تلقیح بنه با ریزجانداران مفید و ورمیکمپوست بر عملکرد کمی و کیفی زعفران (Corcus sativus L.) در ارومیه 367 388 244148 10.22048/jsat.2026.578760.1591 FA پریسا پاشاخانی کارشناس ارشد علوم و تکنولوژی بذر، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. سید محمدرضا احتشامی دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران و دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. 0000-0002-5476-9072 رضا امیرنیا استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. 0000-0002-5865-6243 Journal Article 2026 04 05 The aim of this research was to investigate the quantitative and qualitative characteristics of saffron (Crocus sativus L.) under the influence of corm inoculation with beneficial microorganisms and vermicompost in a randomized complete block design with three replications during two agricultural years, 2019-2020 and 2020-2021, at the Research Farm of Urmia University, Iran. The involved factors included 1) control without using phosphorus chemical fertilizer and without corm inoculation, consumption of 100% of the recommended phosphorus chemical fertilizer based on soil test, and without inoculation, corm inoculation with Pseudomonas fluorescens, corm inoculation with Glomus etunicatum, vermicompost (10 t.ha-1 at planting time), corm inoculation with P. fluorescens + G. etunicatum, corm inoculation with P. fluorescens + vermicompost, corm inoculation with G. etunicatum + vermicompost, and corm inoculation with P. fluorescens + G. etunicatum + vermicompost. Based on the results of this study, the combined treatment of vermicompost with Pseudomonas and mycorrhiza had a positive, significant effect on the quantitative and qualitative yields of saffron. In most of the studied traits, the highest values were observed in the combined biofertilizer treatments, although this difference was not significant for some traits with the chemical phosphorus fertilizer. The highest fresh and dry weight of corms was observed in the combined treatment of vermicompost with Pseudomonas (6.3 and 1.8 kg.m-2) and mycorrhiza treatment (5.89 and 1.71 kg.m-2), and the highest yield of stigma fresh and dry weight was observed in the combined treatment of vermicompost with Pseudomonas (0.018 and 0.007 g.m-2) and also mycorrhiza treatment (0.017 and 0.005 g.m-2). The results showed that the fresh and dry yields of saffron style in biofertilizer treatments, and in the combination of biofertilizer with vermicompost, were significantly higher than those in the phosphorus chemical fertilizer and control treatments. The highest crocin content was obtained in the combined treatment of vermicompost with mycorrhiza (24.5%), mycorrhiza treatment (23.8%), and the combined treatment of vermicompost with Pseudomonas and mycorrhiza (23.7%), which showed an increase of 10.61, 7.98, and 7.59 percent compared to the control, respectively. The highest safranal concentration was observed in the vermicompost treatment (41%), although there was no significant difference compared with the combined treatment of vermicompost with mycorrhiza (37%) and phosphorus chemical fertilizer (39%). In addition, the use of biofertilizers and their combination increased the amount of picrocrocin in saffron stigma, so that there was no significant difference with phosphorus chemical fertilizer treatment. In general, the results indicate that feeding saffron vermicompost and inoculating it with microorganisms had a significant effect on saffron growth and yield. The use of these fertilizers is an acceptable approach to reduce the overuse of chemical fertilizers while maintaining yield. این پژوهش با هدف بررسی خصوصیات کمی و کیفی زعفران (Corcus sativus L.) تحت تأثیر تلقیح بنه با ریزجانداران حلکننده فسفر در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار طی دو سال زراعی 1399-1398 و 1400-1399 در مزرعه پژوهشی دانشگاه ارومیه انجام شد. عوامل مورد بررسی شامل شاهد بدون مصرف کود شیمیائی فسفر و بدون تلقیح بنه، مصرف 100 درصد کود شیمیائی فسفر توصیه شده براساس نتایج آزمون خاک و بدون تلقیح، تلقیح بنه با باکتری سودوموناس (Pseudomonas fluorescens)، تلقیح بنه با قارچ مایکوریزا (Glomus etunicatum)، ورمیکمپوست (10 تن در هکتار در زمان کاشت)، تلقیح بنه با سودوموناس و قارچ مایکوریزا، تلقیح بنه با سودوموناس + ورمیکمپوست، تلقیح بنه با قارچ مایکوریزا + ورمیکمپوست، تلقیح بنه با سودوموناس و قارچ مایکوریزا + ورمیکمپوست بودند. براساس نتایج حاصل از این پژوهش، تیمار تلفیقی ورمیکمپوست با سودوموناس و تیمار قارچ مایکوریزا بر عملکرد کمی و کیفی زعفران اثر مثبت و معنیداری داشت. در بیشتر صفات مورد مطالعه بیشترین مقادیر در تیمارهای تلفیقی کود زیستی بهدست آمد، هر چند این اختلاف در برخی صفات با کود شیمیائی فسفر معنیدار نبود. بیشترین وزن تر و خشک بنهها در تیمار تلفیقی ورمیکمپوست با سودوموناس (3/6 و 8/1 کیلوگرم در مترمربع) و تیمار مایکوریزا (89/5 و 71/1 کیلوگرم در مترمربع)، بیشترین عملکرد وزن تر و خشک کلاله در تیمار تلفیقی ورمیکمپوست با سودوموناس (018/0 و 007/0 گرم در مترمربع) و همچنین تیمار مایکوریزا (017/0 و 005/0 گرم در مترمربع) مشاهده شد. نتایج نشان داد عملکرد تر و خشک خامه زعفران در تیمارهای کود زیستی و همچنین تلفیق کود زیستی با ورمیکمپوست بود که اختلاف معنیداری با کود شیمیائی فسفر و شاهد داشت. بیشترین میزان کروسین در تیمار تلفیقی ورمیکمپوست با مایکوریزا (5/24 %)، تیمار مایکوریزا (8/23 %) و تیمار تلفیقی ورمیکمپوست با سودوموناس و مایکوریزا (7/23 %) بهدست آمد که به ترتیب نسبت به شاهد 61/10، 98/7 و 59/7 درصد افزایش نشان داد. بیشترین میزان سافرانال در تیمار ورمیکمپوست (41 %) مشاهده شد، هر چند که با تیمار تلفیقی ورمیکمپوست با مایکوریزا (37 %) و کود شیمیائی فسفر (39 %) اختلاف معنیداری نداشت. ضمن این که کاربرد کودهای زیستی و تلفیق آنها سبب افزایش میزان پیکروکروسین کلاله زعفران شد، به طوری که اختلاف معنیداری با تیمار کود شیمیائی فسفر نداشت. بهطور کلی با توجه به نتایج بهدست آمده میتوان گفت تغذیه زعفران با ورمیکمپوست و تلقیح با ریزجانداران تأثیر قابلتوجهی بر رشد و عملکرد زعفران داشتند. استفاده از این کودها به عنوان یک رویکرد قابل قبول برای کاهش مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی در عین حفظ عملکرد منطقی به نظر میرسد.

https://saffron.torbath.ac.ir/article_244148_81071218abff2412476d31df9fd8986e.pdf

دانشگاه تربت حیدریه زراعت و فناوری زعفران 2383-1529 13 4 2026 01 21 The effect corm priming time with different levels of gibberellic acid on quantitative and qualitative traits of saffron (Crocus sativus L.) in the first year تأثیر زمان پرایمینگ بنه با سطوح مختلف جیبرلیک اسید بر صفات کمی و کیفی زعفران زراعی (Crocus sativus L.) در سال اول 389 402 242447 10.22048/jsat.2026.558779.1576 FA شیرین انصاریان مهابادی دانشجوی دکتری اگروتکنولوژی، فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0001-5317-7489 علی احمدی استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0001-5317-7489 حسین مقدم دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0001-5317-7489 سیدعبدالله محمدی دانش آموخته دکتری زراعت، اکولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-4629-4361 Journal Article 2025 11 10 One of the methods to improve production and control flowering in plants is the use of growth regulators such as gibberellic acid. In order to investigate the effect corm priming time of saffron with gibberellic acid (GA3), a factorial experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications at the Agricultural Research Station,University of Tehran in 2023. Two planting times (late June, late September) and four levels of gibberellic acid (0, 100, 200, and 400 ppm) were considered as treatments in the form of corm priming. The evaluated traits were the number of buds, time to germination, number of flowers, time to flowering, bud-to-flower conversion ratio, dry weight of stigma, and quality traits of saffron stigma. The results showed that priming saffron corms with 100 ppm gibberellic acid in late June significantly (α=1%) increased the number of flowers, bud-to-flower conversion ratio, fresh and dry weight of stigma, crocin and safranal. However, corm priming in late September with 200 ppm gibberellic acid resulted in a significant increase (α=1%) in the number of buds, number of flowers, stigma length, fresh and dry weight of stigma, and a significant decrease (α=1%) in the time to flowering onset and germination, although in some traits they were in the same statistical group as the 400 ppm level. Overall, the results of this experiment showed that first, corm priming in late June with low levels of gibberellic acid is better, but, corm priming in late September with higher levels is beneficial. Secondly, corms priming in late June and at a level of 100 ppm of the hormone can increase the amount of crocin and safranal and yield traits, while priming corms in late September can reduce the time to flowering and time to germination And will improve flower and corm yield in the first year. یکی از روشهای بهبود تولید و کنترل گلدهی در گیاهان، کاربرد تنظیمکنندههای رشد مانند جیبرلیک اسید است. به منظور بررسی اثر زمان پرایمینگ بنههای زعفران با جیبرلیک اسید (GA3)، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران در سال 1403 به اجرا درآمد. دو زمان کاشت (اواخرخرداد، اواخر شهریور) و چهار سطح جیبرلیک اسید (0، ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ میلی گرم در کیلوگرم) به صورت پرایمینگ بنه به عنوان تیمار مدنظر قرار گرفتند. صفات مورد ارزیابی تعداد جوانه، زمان تا آغاز جوانهزنی، تعداد گل، زمان تا آغاز گلدهی، ضریب تبدیل جوانه به گل، وزن خشک کلاله و صفات کیفی کلاله زعفران اندازهگبری شدند. نتایج نشان داد که پرایمینگ بنه های زعفران با ۱۰۰ میلی گرم در کیلوگرمجیبرلیک اسید در اواخر خرداد به‌طور معنیدار ( ) تعداد گل، ضریب تبدیل جوانه به گل، وزن‌تر کلاله، وزن خشک کلاله، کروسین و سافرانال را افزایش داد اما پرایمینگ بنه در اواخر شهریور با ۲۰۰ میلی گرم در کیلوگرمجیبرلیک اسید منجر به افزایش معنیدار ( ) تعداد جوانه، تعداد گل، طول کلاله، وزن‌تر کلاله و وزن خشک کلاله و کاهش معنیدار ( ) زمان تا آغاز گلدهی و زمان تا آغاز جوانهزنی شد، گرچه در برخی صفات با سطح ۴۰0 میلی گرم در کیلوگرمدر یک گروه آماری قرار گرفتند. به‌طورکلی نتایج این آزمایش نشان داد که اولاً پرایمینگ بنه در اواخر خردادماه با سطوح کم جیبرلیک اسید بهتر است اما پرایمینگ بنه در اواخر شهریورماه با سطوح بالاتر مفید است ثانیاً پرایمینگ بنه در اواخر خردادماه و سطح ۱۰۰ میلی گرم در کیلوگرمهورمون میتواند علاوه برافزایش صفات عملکرد میزان کروسین و سافرانال را افزایش دهد درحالی‌که پرایمینگ بنه در اواخر شهریورماه علاوه بر افزایش صفات عملکرد می‌تواند زمان تا آغاز گلدهی و جوانهزنی را در سال اول کاهش دهد.

https://saffron.torbath.ac.ir/article_242447_61e770b4f63b475c603ac5f11c613e57.pdf

دانشگاه تربت حیدریه زراعت و فناوری زعفران 2383-1529 13 4 2026 01 21 Determining the Optimal Cropping Pattern with an Approach to Saffron Development and the Utilization of Modern Irrigation Methods under Water Scarcity تعیین الگوی کشت بهینه با رویکرد توسعه زعفران و به‌کارگیری روش‌های نوین آبیاری در شرایط کم‌آبی 403 430 238660 10.22048/jsat.2025.545371.1571 FA وحید کلانتر دانشجوی کارشناسی ارشد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0009-0006-4279-5296 سید حبیب اله موسوی دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0002-6280-072X حامد نجفی علمدارلو دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0002-5842-7512 Journal Article 2025 09 05 Water resources, as one of the most critical inputs in agricultural production, have faced increasing constraints in recent years due to climate change and unsustainable exploitation. This situation underscores the need to optimize cropping patterns and enhance water productivity. The objective of this study is to examine the effects of changes in irrigation methods and water-reduction scenarios on crop yield and net profit within the cropping pattern of the Hamadan–Bahar Plain, with particular emphasis on saffron, a strategic crop for strengthening agricultural resilience. During the 2023–2024 agricultural year, crop yield simulations were conducted under three irrigation methods (surface, sprinkler, and drip irrigation) combined with deficit irrigation scenarios of 5%, 8%, and 10%. The simulated yield results were subsequently incorporated as inputs into a Positive Mathematical Programming (PMP) model to assess the impacts of yield changes on total agricultural net profit. The findings indicate that crop yields varied significantly across the three irrigation methods, and under the 10% deficit irrigation scenario, most crops experienced noticeable yield reductions. Consequently, saffron was introduced into the cropping pattern due to its low water requirement and high economic potential. A comparative assessment of irrigation methods revealed that drip irrigation consistently outperformed surface and sprinkler systems across all scenarios, effectively compensating for yield losses and mitigating reductions in farm income. Economic results further demonstrated that expanding saffron cultivation, alongside the adoption of modern irrigation technologies, not only offset the profit losses associated with water scarcity but, in some scenarios, increased net agricultural income relative to the baseline condition. Therefore, integrating saffron cultivation development with drip irrigation systems can be recommended as a sustainable and economically viable strategy for water resource management and for enhancing the resilience of agriculture in the Hamadan–Bahar Plain. منابع آب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهاده‌های تولید کشاورزی، در سال‌های اخیر به‌دلیل تغییر اقلیم و بهره‌برداری بی‌رویه با محدودیت‌هایی روبه‌رو شده‌اند. این مسئله ضرورت بهینه‌سازی الگوی کشت و ارتقای بهره‌وری آب را نشان می‌دهد. هدف این مطالعه، بررسی اثر تغییر روش‌های آبیاری و سناریوهای کاهش میزان آب آبیاری بر عملکرد و سود خالص محصولات الگوی کشت دشت همدان - بهار، با تأکید بر زعفران به‌عنوان محصولی راهبردی در افزایش تاب‌آوری کشاورزی است. داده‌های موردنیاز از طریق پرسشنامه و مصاحبه میدانی با کشاورزان منطقه در سال زراعی 1404-1403 گردآوری شد. برای شبیه‌سازی عملکرد محصولات، سه روش آبیاری سطحی، بارانی و قطره‌ای تحت سناریوهای کاهش آبیاری (۵، ۸ و ۱۰ درصد) بررسی گردید. نتایج شبیه‌سازی عملکرد محصولات به‌عنوان ورودی مدل برنامه‌ریزی ریاضی اثباتی استفاده شد تا اثر تغییرات عملکرد بر سود خالص کل بخش کشاورزی ارزیابی شود. یافته‌ها نشان داد که عملکرد محصولات در سه روش آبیاری متفاوت بوده و در سناریوی ۱۰ درصد کاهش آبیاری، اغلب محصولات با افت عملکرد مواجه شدند. ازاین‌رو، زعفران به‌دلیل نیاز آبی پایین به الگوی کشت افزوده شد. مقایسه روش‌های آبیاری نشان داد که سامانه قطره‌ای در تمامی سناریوها نسبت به آبیاری سطحی و بارانی برتری داشته و توانست افت عملکرد و سود را به‌طور قابل‌توجهی جبران کند. نتایج اقتصادی نیز بیانگر آن بود که توسعه سطح زیرکشت زعفران در کنار استفاده از روش‌های نوین آبیاری، موجب جبران کاهش سود ناشی از کم‌آبی و حتی افزایش سود خالص کشاورزی در برخی سناریوها نسبت به وضعیت پایه شد. بنابراین، ترکیب توسعه کشت زعفران و به‌کارگیری آبیاری قطره‌ای می‌تواند به‌عنوان راهبردی پایدار و اقتصادی برای مدیریت منابع آب و ارتقای تاب‌آوری کشاورزی دشت همدان - بهار توصیه شود.

https://saffron.torbath.ac.ir/article_238660_05b98e95cafb08f73f222c58522da3c5.pdf

دانشگاه تربت حیدریه زراعت و فناوری زعفران 2383-1529 13 4 2026 01 21 Evaluation of Allelopathic and Antifungal Effects of Extracts of Leaves and Corm of Saffron (Crocus sativus L.) on Peganum harmala and Fusarium nygamai ارزیابی خاصیت دگرآسیبی و قارچ‌کشی عصاره آبی برگ و بنه زعفران (Crocus sativus L.) بر اسپند و قارچ Fusarium nygamai 431 449 240613 10.22048/jsat.2025.546131.1572 FA مسعود دهقانی دانش آموخته کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. مهدی جهانی دانشیار گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. 0000-0002-7310-4623 حسین حمامی دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. عضو گروه پژوهشی گیاه و تنش‌های محیطی، دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران 0000-0002-7310-4623 Journal Article 2025 09 09 To evaluate the allelopathic and antifungal effects of saffron (Crocus sativus L.) leaf and corm extracts on the germination and early growth of Peganum harmala and on the mycelial growth of Fusarium nygamai, three independent factorial experiments were conducted using a completely randomized design with three replications. The experiments were conducted in 2021 at the Seed Research Laboratory, Research Greenhouse, and Plant Disease Laboratory of the Faculty of Agriculture at the University of Birjand. In the first experiment (laboratory bioassay), treatments consisted of two saffron plant organs (leaf and corm) and seven extract concentrations (0, 0.0625, 0.125, 0.25, 0.5, 1, and 2% w.v-1) applied to assess inhibitory effects on the germination parameters of wild rue seeds. The second experiment (greenhouse pot study) employed identical treatments to evaluate seedling emergence and growth characteristics. In the third experiment, the same treatment structure was used to investigate the inhibitory effects of extracts on the mycelial growth of F. nygamai. The results of the interaction between treatments under laboratory conditions showed that the lowest germination percentage, mean germination time, and allometric coefficient were obtained with the 2% concentration of corm extract. The lowest length of radicle and shoot, dry weight of shoot, and root were obtained from the 2% concentration of corm extract. In greenhouse conditions, the 2% corm extract and the 1 and 2% leaf extract treatments resulted in the lowest germination percentage, the longest mean germination time, the lowest germination rate coefficient, and the lowest allometric coefficient. Furthermore, the minimum shoot length, root length, shoot dry weight, and root fresh weight were obtained from the same treatments. The results of the antifungal test showed that the lowest colony diameter on the third and sixth days was observed with the 2% extract, which did not differ significantly from that of the 1% extract. On the ninth day, the lowest colony diameter was obtained from a concentration of 2% corm extract, which had no statistically significant difference with concentrations of 1 and 2% leaf extract. Finally, the results of these experiments showed that the effect of inhibiting germination and growth of wild rue in laboratory conditions was greater in saffron corm extract and in greenhouse conditions in leaf extract, and the antifungal effect of leaf extract was greater. Therefore, based on the results of this study and further research into the fungicidal and allotoxic effects of saffron organ extracts, it is possible to develop natural fungicides and herbicides. به‌منظور ارزیابی اثر دگرآسیبی و قارچ‌کشی عصاره آبی برگ و بنه زعفران بر خصوصیات جوانه‌زنی و رشدی اسپند و رشد قارچ Fusarium nygamai سه آزمایش مجزا به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار به ترتیب در آزمایشگاه تحقیقات بذر، گلخانه تحقیقاتی و آزمایشگاه بیماری‌های گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند در سال 1400 انجام شد. تیمارهای آزمایش اثر بازدارندگی عصاره زعفران بر خصوصیات جوانه‌زنی بذر اسپند (آزمایش اول) شامل دو نوع اندام زعفران (برگ و بنه) و هفت غلظت عصاره (صفر، 0625/0، 125/0، 25/0، 5/0، 1 و 2 درصد وزنی- حجمی) بودند. تیمارهای آزمایش اثر بازدارندگی عصاره زعفران بر خصوصیات جوانه‌زنی اسپند در گلدان (آزمایش دوم) و آزمایش بررسی اثر بازدارندگی عصاره زعفران بر رشد قارچ Fusarium nygamai (آزمایش سوم) بودند. نتایج اثر متقابل تیمارها در آزمایش جوانه‌زنی بذر نشان داد که کم‌ترین درصد جوانه‌زنی، ضریب آلومتریک، طول ریشه‌چه، ساقه‌چه، وزن خشک ساقه‌چه و ریشه‌چه و بیش‌ترین میانگین زمان جوانه‌زنی از غلظت 2 درصد عصاره بنه به‌دست آمد. در شرایط گلخانه‌ای غلظت 2 درصد عصاره بنه و غلظت‌های 1 و 2 درصد عصاره برگ دارای کم‌ترین درصد جوانه‌زنی، ضریب سرعت جوانه‌زنی، ضریب آلومتریک و بیشترین میانیگن زمان جوانه‌زنی بودند. کم‌ترین طول ساقه، طول ریشه، وزن خشک ساقه و وزن تر ریشه در غلظت 2 درصد عصاره بنه و غلظت‌های 1 و 2 درصد عصاره برگ مشاهده شد. نتایج آزمایش ضد قارچی نشان داد که کم‌ترین قطر کلونی قارچ روز سوم و ششم از غلظت 2 درصد عصاره به دست آمد که با غلظت 1 درصد عصاره اختلاف آماری معنی‌داری نداشت. در روز نهم کم‌ترین قطر کلونی از غلظت 2 درصد عصاره بنه به‌دست آمد که با غلظت‌های 1 و 2 درصد عصاره برگ اختلاف آماری معنی‌داری نداشت. در نهایت نتایج این آزمایش‌ها نشان داد که اثر ممانعت کنندگی از جوانه‌زنی و رشد اسپند در شرایط آزمایشگاه در عصاره بنه زعفران و در شرایط گلخانه‌ای در عصاره برگ و اثر ضدقارچی عصاره برگ بیش‌تر است. لذا با در نظر گرفتن نتایج این تحقیق و انجام پژوهش‌های بیش‌تر در زمینه اثر قارچ‌کشی و دگرآسیبی عصاره اندام‌های زعفران می‌توان جهت تولید قارچ‌کش و علف‌کش طبیعی اقدام کرد.

https://saffron.torbath.ac.ir/article_240613_8d4b3066292c3d3b54234f3d1457a233.pdf

دانشگاه تربت حیدریه زراعت و فناوری زعفران 2383-1529 13 4 2026 01 21 detection of different types of Iranian saffron using fourier transform spectroscopy and chemometric methods تشخیص انواع زعفران ایرانی با طیف‌سنجی تبدیل فوریه و روش‌های شیمی‌آماری 451 462 244149 10.22048/jsat.2026.565009.1582 FA امیر کاظمی دانشجوی دکتری گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران اصغر محمودی استاد گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-3957-4306 Journal Article 2025 12 21 Saffron is a spice produced from the dried stigmas of the flower Crocus sativus L and is the most expensive spice in the world. Therefore, this product is frequently subject to adulteration and mislabeling. In the local Iranian market, saffron is classified into three main types—Sargol, Negin, and Pushal—based on the cutting position of the stigma, and their quality characteristics and prices vary according to the type. Consequently, the identification of saffron types is of great importance from both qualitative and economic perspectives. In the present study, the combination of Fourier Transform Mid-Infrared (FT-MIR) spectroscopy and chemometric methods was employed to classify different types of Iranian saffron. Various spectral preprocessing methods were applied to correct the spectral data, and Principal Component Analysis (PCA) was used as an unsupervised model, while Linear Discriminant Analysis (LDA) with linear and quadratic kernels was applied as a supervised classification model. The best result was achieved using SG + D2 + MSC preprocessing and the linear kernel of the LDA model, yielding a prediction accuracy of 88.88% for the classification of the three saffron types. The acceptable results obtained demonstrate the effectiveness of this method for the non-destructive identification of different types of Iranian saffron. زعفران ادویه‌ای است که از کلاله‌های گل Crocus Sativus L پس از خشک شدن تولید می‌شود و گران‌ترین ادویه جهان است. بنابراین این محصول هدف تقلب‌های مکرر و برچسب‌گذاری‌های نادرست است. در بازار محلی ایران زعفران بر اساس محل سرزنی در کلاله به سه نوع عمده سرگل، نگین و پوشال تقسیم می‌شود که خواص کیفی و قیمت آنها بر اساس نوع آنها متفاوت است. بنابراین تشخیص نوع زعفران از لحاظ کیفی و اقتصادی حائز اهمیت است. در تحقیق حاضر، ترکیب طیف‌سنجی تبدیل فوریه FT-MIR و روش‌های شیمی آماری برای طبقه‌بندی انواع زعفران ایرانی به کار گرفته شدند. روش‌های پیش‌پردازش مختلف برای اصلاح داده‌های طیفی استفاده شدند و مدل تحلیل مولفه اصلی (PCA) به عنوان مدل بدون نظارت و مدل آنالیز تشخیصی خطی (LDA) با دو کرنل خطی و درجه دو به کار گرفته شدند. بهترین نتیجه با پیش‌پردازش SG + D2 + MSC و کرنل خطی مدل LDA با دقت پیش‌بینی 88/88% برای طبقه سه نوع زعفران به دست آمد. نتیجه قابل قبول بدست آمده کارایی این روش را برای تشخیص غیرمخرب انواع زعفران ایرانی اثبات می‌کند.

https://saffron.torbath.ac.ir/article_244149_af6d4253b7a262018a6a59c4e2714c0c.pdf