زراعت و فناوری زعفران
با همکاری انجمن علمی گیاهان دارویی ایران

خدمات بوم نظام های مزارع زعفران در استان‌های خراسان رضوی و جنوبی، ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

پرویز رضوانی مقدم 1
مهدی نصیری محلاتی 2
سرور خرم دل 2
فاطمه معلم بنهنگی 3

1 استاد گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 گروه اگروتکنولوژی- دانشکده کشاورزی- دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانش آموخته دکتری- گروه اگروتکنولوزی- دانشکده کشاورزی- دانشگاه فردوسی مشهد

https://doi.org/10.22048/jsat.2026.560835.1579
چکیده
ارزیابی و کمی‌سازی خدمات اکوسیستم های کشاورزی مبتنی بر زعفران برای درک ارزش اقتصادی آنها و اطلاع‌رسانی در مورد استراتژی‌های مدیریت پایدار ضروری است. این مطالعه به طور خاص با هدف تخمین و کسب درآمد از خدمات متعدد اکوسیستمی ارائه شده توسط مزارع زعفران انجام شد. داده‌های اولیه با استفاده از پرسشنامه که از زعفران‌کاران در شهرستان‌های منتخب استان‌های خراسان رضوی و جنوبی (مشهد، تربت جام، تربت حیدریه، خلیل آباد، بردسکن، بیرجند، زیرکوه و بشرویه) با مجموع ۱۲۰ پرسشنامه تکمیل شده، جمع‌آوری شد. با توجه به اهداف مطالعه، ارزش پنج نوع از خدمات اکوسیستم زعفران (مانند تولید غذا، تولید اکسیژن، تنوع زیستی، حفاظت و عدم مهاجرت) و دو مورد از پیامدهای منفی آنها (از جمله انتشار گازهای گلخانه‌ای و نشت فسفر و نیتروژن) تخمین زده شد. نتایج نشان داد که کل ارزش خالص خدمات اکوسیستمی در مزارع مورد مطالعه ۳۹۳۵۳.۶ دلار آمریکا در هکتار در سال بود. علاوه بر این، در این تحقیق، جلوگیری از مهاجرت روستایی به عنوان یکی از عوامل خدمات فرهنگی معرفی و سالانه 24579.3 دلار آمریکا در هکتار تخمین زده شد. بر اساس نتایج، میانگین ارزش خدمات فرهنگی و خدماتی و تنوع زیستی به ترتیب 62، 43 و 5.8 درصد از کل ارزش خدمات اکوسیستمی در مزارع زعفران را تشکیل می‌دهند. این یافته‌ها اهمیت کلی ارزیابی خدخدمات اکوسیستمی در اکوسیستم‌های کشاورزی زعفران را برای اطلاع‌رسانی در مورد مدیریت پایدار و تصمیم‌گیری‌های سیاسی برجسته می‌کند.

کلیدواژه‌ها

انتشار گازهای گلخانه‌ای
تنوع زیستی
تولید اکسیژن
گازهای گلخانه‌ای
موضوعات

عنوان مقاله English

Agroecosystem Services of Saffron Fields in the Khorasan Razavi and South Khorasan Provinces, Iran

نویسندگان English

Parviz Rezvani Moghaddam 1
Mehdi Nassiri Mahallati 2
Soroor Khorramdel 2
Fatemeh Moallem Banhangi 3
1 Professor, Department of Agrotechnology, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad
2 Department of Agrotechnology, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran
3 PhD Graduate, Department of Agrotechnology, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran
چکیده English

Evaluating and quantifying agricultural ecosystem services in saffron-based agroecosystems is essential for understanding their economic value and informing sustainable management. This study aimed to estimate and monetize multiple ecosystem services and disservices in saffron fields. Researchers collected primary data by using a structured questionnaire with saffron growers from selected counties in Khorasan Razavi and South Khorasan provinces (Mashhad, Torbat-e Jam, Torbat-e Heydarieh, Khalilabad, Bardeskan, Birjand, Zirkouh, and Boshruyeh), resulting in 120 completed questionnaires. The study estimated the value of five saffron ecosystem services—food production, oxygen production, biodiversity, conservation, and the absence of migration—and two disservices —greenhouse gas emissions and phosphorus and nitrogen leakage. Results showed that the total net value of ecosystem services in the studied fields was 39,353.6 US$/hectare per year. Prevention of rural migration, identified as a cultural service, was valued at 24,579.3 US$/hectare per year. Cultural and provisional services and biological diversity made up 62, 43, and 5.8% of the total ecosystem service value in saffron fields. These findings highlight the importance of assessing both ecosystem services and disservices in saffron agroecosystems to guide sustainable management and policy decisions.

کلیدواژه‌ها English

Biodiversity
Emission of greenhouse gases
Greenhouse gases
Oxygen production

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما