زراعت و فناوری زعفران
با همکاری انجمن علمی گیاهان دارویی ایران

ارزیابی اثرات مصرف هیومیک اسید و تلقیح میکوریزایی بر گلدهی و کیفیت کلالة زعفران تحت دو رژیم آبیاری

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

امین الله عباسی 1، 2
محمد گلوی 3
محمود رمرودی 3
حمیدرضا فلاحی 4، 5

1 دانش آموخته کارشناس​ی ارشد زراعت، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 کارشناس مدعو مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان سرایان، خراسان جنوبی، وزارت جهاد کشاورزی، سرایان، ایران

3 استاد، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

4 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

5 گروه پژوهشی گیاه و تنش‌های محیطی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

https://doi.org/10.22048/jsat.2026.562450.1580
چکیده
مصرف نهاده­های زیستی یکی از موارد مهم مدیریتی در زمینه تولید پایدار گیاهان دارویی است. در این پژوهش اثرات مصرف هیومیک اسید و تلقیح میکوریزایی به همراه دو رژیم آبیاری بر رشد زایشی و کیفیت کلاله زعفران (Crocus sativus L.) مورد ارزیابی قرار گرفت. تحقیق در قالب اسپلیت-اسپلیت پلات بر پایة طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فواصل آبیاری (20 و 40 روز یکبار) به­عنوان عامل اصلی، هیومیک اسید (صفر و پنج کیلوگرم در هکتار) به عنوان عامل فرعی و تلقیح میکوریزایی (عدم تلقیح، Glomus mossea و G. intraradices) به­عنوان عامل فرعی-فرعی لحاظ شدند. صفات مورد مطالعه شامل تعداد گل، سرعت گلدهی، عملکرد گل، عملکرد گلبرگ، عملکرد خامه، عملکرد کلاله و شاخص­های ارزیابی کیفیت کلاله شامل محتوای کروسین، پیکروکروسین و سافرانال بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر سه­گانه عوامل آزمایشی بر روی تمامی شاخص­های مورد مطالعه معنی­دار بود. استفاده از فواصل آبیاری کوتاه­تر (20 روز) همراه با کاربرد هیومیک اسید و تلقیح توسط G. mossea به طور معنی­داری باعث افزایش عملکرد گل تر (63/79 گرم بر مترمربع)، کلاله خشک (88/0 گرم بر مترمربع)، خامه خشک (22/0 گرم بر مترمربع) و گلبرگ خشک (88/9 گرم بر مترمربع) شد. بیشترین محتوای کروسین (5/274 بر مبنای جذب محلول آبی یک درصد در طول موج 440 نانومتر) در تیمار فواصل آبیاری 40 روز همراه با مصرف هیومیک اسید و تلقیح با میکوریزای گونة G. mossea بدست آمد، در حالی­که بیشترین مقادیر سافرانال (80/35 بر مبنای جذب محلول آبی یک درصد در طول موج 330 نانومتر) و پیکروکروسین (5/124 بر مبنای جذب محلول آبی یک درصد در طول موج 257 نانومتر) در تیمار فواصل آبیاری 20 روز همراه با کاربرد هیومیک اسید و تلقیح با G. mossea حاصل شد. همچنین، فواصل آبیاری طولانی­تر (40 روز) بدون کاربرد هیومیک اسید و میکوریزا، منجر به تولید کمترین مقادیر کروسین و سافرانال شد. در مجموع، مصرف تلفیقی هیومیک اسید با میکوریزای گونة G. mossea در شرایط آبیاری بیشتر منجر به بهبود کمیت و کیفیت زعفران شد. همچنین نتایج نشان داد اگرچه مصرف نهاده­های زیستی در زراعت زعفران سودمند است، ولی نتایج حاصل از اثرات کاربرد منفرد و تلفیقی این نهاده­ها می­تواند متفاوت باشد. از طرفی دیگر، اثر متقابل دو یا چند نهادة زیستی بسته به عواملی مانند میزان فراهمی آب و گونة میکوریزا می­تواند متغیر باشد.

کلیدواژه‌ها

Crocin
Crocus sativus
Flowering rate
Glomus mossea
Picrocrocin
safranal
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessment of the Impacts of Humic Acid Application and Mycorrhizal Fungi Inoculation on Flowering and Stigma Quality of Saffron under Two Irrigation Regimes

نویسندگان English

Amin-Allah Abbasi 1 2
Mohammad Galavi 3
Mahmood Ramroudi 3
Hamid-Reza Fallahi 4 5
1 MSc. Graduated of agronomy , Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Zabol, Zabol, Iran.
2 Invited Researcher at Regional office of Agriculture in Sarayan, South Khorasan Province, Ministry of Agriculture-Jahad, Sarayan, Iran
3 Professor. Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Zabol, Zabol, Iran.
4 Associate Professor, Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture, University of Birjand, Birjand, Iran
5 Plant and Environmental Stresses Research Group, University of Birjand, Iran.
چکیده English

The shift toward sustainable medicinal plant production underscores the importance of biological inputs. This study evaluated the effects of humic acid application, mycorrhizal inoculation, and two irrigation regimes on reproductive growth and quality of saffron (Crocus sativus L.). The experiment was conducted as a split-split plot based on a randomized complete block design (RCBD) with three replications, where irrigation intervals (20 and 40 days) were the main plot, humic acid (0 and 5 kg.ha⁻¹) was the sub-plot, and mycorrhizal inoculation (noninoculated, Glomus mossea, and G. intraradices) was the sub-sub plot. The studied traits were the number of flowers, flowering rate, flower yield, petal yield, style yield, and stigma yield, as well as stigma quality parameters (crocin, picrocrocin, and safranal content). Results indicated that the triple interaction of experimental factors was significant on all studied traits. The shortest irrigation interval (20 days) combined with humic acid application and G. mossea inoculation significantly increased fresh flower yield (79.63 g.m⁻²), dry stigma yield (0.88 g.m⁻²), style yield (0.22 g.m²), and petal yield (9.88 g.m ²). Crocin content was highest (274.5, absorbance of 1% aqueous solution at 440 nm) under 40-day irrigation intervals with humic acid and G. mossea inoculation, while safranal (35.80, absorbance at 330 nm) and picrocrocin (124.5, absorbance at 257 nm) improved under 20-day irrigation intervals with humic acid and G. mossea. Conversely, extended irrigation intervals (40 days) without humic acid and without mycorrhizal inoculation resulted in the lowest crocin and safranal content. Overall, the findings demonstrate that combining humic acid with G. mossea inoculation under frequent irrigation optimizes both the quantity and quality of saffron. It was concluded that although the use of organic inputs is beneficial, the results of their single application may differ from those of their combined application. On the other hand, the interaction among two or more of these inputs can also vary depending on conditions, including water availability and the type of mycorrhizal species.

کلیدواژه‌ها English

Crocin
Crocus sativus
Flowering rate
Glomus mossea
Picrocrocin
safranal
Aalizadeh, M.B., Makarian, H., Ebadi, A., Eizadi Darbandi, E., & Gholami, A. (2018). Effect of biological and chemical fertilizers on stigma yield and quality of saffron (Crocus sativus L.) in climatic conditions of Ardabil. Iranian Journal of Crop Sciences, 20(1), 16-29. (In Persian with English Abstract).
Aghhavani Shajari, M., Rezvani Moghaddam, P., Ghorbani, R., & Koocheki, A. (2017). Increasing saffron (Crocus sativus L.) corm size through the mycorrhizal inoculation, humic acid application, and irrigation management. Journal of Plant Nutrition, 41(8), 1047–1064. https://doi.org/10.1080/01904167.2018.1433835.
Aghhavani Shajari, M., & Rezvani Moghaddam, P. (2022). Are the apocarotenoid content and colorimetric traits of saffron (Crocus sativus L.) affected by some post-harvesting operations?. Journal of Stored Products Research, 97, 101967. https://doi.org/10.1016/j.jspr.2022.101967.
Aghhavani Shajari, M., Rezvani Moghaddam, P., Ghorbani, R., & Koocheki, A. (2022). Does nutrient and irrigation management alter the quality and yield of saffron (Crocus sativus L.)? Agricultural Water Management, 267, 107629. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2022.107629.
Behdani, M.A., & Fallahi, H.R. (2024). Saffron: Technical Knowledge based on Research Approaches. Second Edition, University of Birjand Press. (In Persian)
Caser, M., Demasi, S., Victorino, I.M.M., Donno, D., Faccio, A., Lumini, E., Bianciotto, V., & Scariot, V. (2019). Arbuscular mycorrhizal fungi modulate the crop performance and metabolic profile of saffron in soilless cultivation. Agronomy, 9(5), 232-251. https://doi.org/10.3390/agronomy9050232
Fallahi, H., & Mahmoodi, S. (2018). Influence of organic and chemical fertilization on growth and flowering of saffron under two irrigation regimes. Saffron Agronomy and Technology, 6(2), 147-166. https://doi.org/10.22048/jsat.2017.71511.1207.(In Persian with English Abstract).
Fallahi, H.R., Aghhavani-Shajari, M.,Sahabi, H.,Behdani, M.A.,Sayyari-Zohan, M.H., & Vatandoost, S. (2021). Influence of some pre- and post-harvest practices on the quality of saffron stigmata. Scientia Horticulturae, 278, 109846. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2020.109846
Feizi, H., Hosseini, S.Z., & Moradi, R. (2025). Synergistic effects of humic acid and foliar application of micronutrients (Fe, Zn, Mn, Cu) on saffron (Crocus sativus L.) growth and biochemical compounds. Journal of Agriculture and Food Research, 19, 101601. https://doi.org/10.1016/j.jafr.2024.101601.
Golzari Jahan Abadi, M., Behdani, M.A., Sayyari Zahan, M.H., & Khorramdel, S. (2017). Effect of some fertilizer sources and mother corm weight on growth criteria and qualitative traits of saffron (Crocus sativus L.). Journal of Saffron Research, 4(2), 172–186. https://doi.org/10.22077/jsr.2017.518. (In Persian with English Abstract).
INSO. (2013). Saffron: Test Methods. Iranian National Standardization Organization. Number 259-2. 5th Revision (In Persian).
Jami, N.,Rahimi, A., Naghizadeh, M., & Sedaghati, E. (2020). Investigating the use of different levels of mycorrhiza and vermicompost on quantitative and qualitative yield of saffron (Crocus sativus L.). Scientia Horticulturae, 262, 109027. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2019.109027
Habibi, M., Zaefarian, F., Rejali, F., & Bagheri, N. (2022). Effect of irrigation regimes and arbuscular mycorrhizal fungus on some agronomic traits of saffron (Crocus sativus L.) in different planting media. Iranian Journal of Field Crop Science, 52(4), 115-126. https://doi.org/10.22059/ijfcs.2020.307534.654743. (In Persian with English Abstract).
Heidari, Z., Besharati, H., & Maleki Farahani, S. (2014). Effect of some chemical fertilizers and biofertilizers on quantitative and qualitative characteristics of Saffron. Saffron Agronomy & Technology, 2(3), 187-189. https://doi.org/10.22048/jsat.2014.7808 (In Persian with English Abstract).
Koocheki, A., Fallahi, H.R., Amiri, M.B., & Ehyaei, H.R. (2016). Effects of humic acid application and mother corm weight on yield and growth of Saffron (Crocus sativus L.). Journal of Agroecology, 7(4), 425-442. https://doi.org/10.22067/jag.v7i4.53822. (In Persian with English Abstract).
Koocheki, A., & Seyyedi, S.M. (2016). Effects of different water supply and corm planting density on crocin, picrocrocin, and safranal, nitrogen uptake, and water use efficiency of saffron grown in a semi-arid region. Notulae Scientia Biologicae, 8(3), 334-341.https://doi.org/10.15835/nsb839855.
Koocheki, A., Fallahi, H.R., & Jami Al-Ahmadi, M. (2020). Saffron water requirement. In: Koocheki, A., Khajeh-Hosseini, M. (Eds.), Saffron: Science, Technology and Health. Woodhead Publishing, pp. 67–92. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-818638-1.00006-X
Lahbouki, S., Fernando, A.L., Rodrigues, C., Ben-Laouane, R., Ait-El-Mokhtar, M., Outzourhit, A., & Meddich, A. (2023). Effects of humic substances and mycorrhizal fungi on drought-stressed Cactus: Focus on growth, physiology, and biochemistry. Plants, 12, 4156. https://doi.org/10.3390/plants12244156.
Li,Y., Fang,F., Wei,J., Wu,X., Cui,R., Li,G., Zheng, F., & Tan, D. (2019). Humic acid fertilizer improved soil properties and soil microbial diversity of continuous cropping peanut: A three-year experiment. Scientific Reports, 9, 12014. https://doi.org/10.1038/s41598-019-48620-4.
Pedone-Bonfim, M.V.L., Silva, F.S.B., & Maia, L.C. (2015). Production of secondary metabolites by mycorrhizal plants with medicinal or nutritional potential. Acta Physiologiae Plantarum, 37, 1–12. https://doi.org/10.1007/s11738-015-1781-3.
Thielicke, M., Ahlborn, J., Eichler-Löbermann, B., & Eulenstein, F. (2023). On the negative impact of mycorrhiza application on maize plants (Zea mays) amended with mineral and organic fertilizer. Microorganisms, 11(7), 1663. https://doi.org/10.3390/microorganisms11071663.
Wang, M., Wang, Z., Guo, M., Qu, L., & Biere, A. (2023). The effects of arbuscular mycorrhizal fungi on plant growth and herbivore infestation depend on soil water and nutrient availability. Frontiers in Plant Science, 14,1101932. https://doi.org/10.3389/fpls.2023.1101932.
Zakaria, B., Maalla, N., Al-Shatter, Z., & Saeed, G. (2025).The effect of organic acid treatment on some chemical indicators of several varieties of wild and cultivated saffron (Crocus sp.). Asian Journal of Advances in Research, 8(1), 266-279. https://doi.org/10.56557/ajoair/2025/v8i1525

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما