با همکاری انجمن علمی گیاهان دارویی ایران

از معیشت تا تجارت: تحلیل آستانه‌های تغییر تمایل کشاورزان هرات به توسعه کشت زعفران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه.اقتصاد.، واحد مشهد،.دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران .

2 گروه زراعت، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

10.22048/jsat.2026.593083.1596
چکیده
توسعه کشت زعفران به عنوان محصولی با نیاز آبی اندک و ارزش افزوده بالا، می‌تواند در بهبود امنیت اقتصادی و پایداری معیشت روستایی در استان هرات نقش مهمی ایفا کند. با وجود حمایت‌های دولتی و بین‌المللی و گسترش سریع سطح زیرکشت این محصول، شواهد تجربی درباره عوامل مؤثر بر تمایل کشاورزان به گسترش کشت زعفران همچنان محدود است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تمایل کشاورزان به توسعه کشت زعفران در استان هرات انجام شد. این مطالعه با رویکرد کمی و به شیوه پیمایشی در سال ۱۴۰۳ اجرا گردید. داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته و از ۱۶۰ زعفران‌کار در شهرستان‌های غوریان، زنده‌جان و انجیل که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی‌شده انتخاب شدند، گردآوری شد. برای تحلیل سطوح تمایل کشاورزان از مدل اقتصادسنجی لوجیت ترتیبی استفاده شد و اعتبار مدل با آزمون فرض رگرسیون‌های موازی، شاخص‌های برازش و معیارهای اطلاعاتی مورد بررسی و تأیید قرار گرفت. نتایج نشان داد که ۵۹ درصد کشاورزان در سطح تمایل متوسط برای گسترش کشت قرار دارند. همچنین متغیرهای سطح زیرکشت فعلی، تعداد نیروی کار خانوادگی، قیمت فروش زعفران، سابقه فعالیت کشاورزی، سطح تحصیلات و وضعیت تأهل اثر مثبت و معناداری بر احتمال قرار گرفتن کشاورزان در سطوح بالاتر تمایل داشتند. در مقابل، فاصله مزرعه تا جاده اصلی اثر منفی و معناداری بر تمایل بهره‌برداران نشان داد. تحلیل اثرات حاشیه‌ای نشان داد که با افزایش سطح زیرکشت، احتمال قرار گرفتن کشاورزان در سطوح بالاتر تمایل افزایش می‌یابد و این افزایش در حدود ۷ هکتار شدت بیشتری پیدا می‌کند؛ یافته‌ای که می‌تواند نشان‌دهنده تقویت انگیزه حرکت از تولید معیشتی به تولید تجاری در سطوح بالاتر زیرکشت باشد. بر این اساس، نتایج مطالعه بر ضرورت تغییر رویکرد سیاست‌گذاران از حمایت‌های قیمتی صرف به سمت مداخلات ساختاری تأکید دارد. بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل، ارتقای آموزش‌های فنی برای کشاورزان جوان و تحصیل‌کرده و یکپارچه‌سازی اراضی از طریق تعاونی‌ها می‌تواند در افزایش تمایل کشاورزان و تسهیل توسعه پایدار زعفران در استان هرات مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

From Subsistence to Commercial Production: A Threshold Analysis of Herat Farmers' Willingness to Expand Saffron Cultivation

نویسندگان English

Ali Bakhshi 1
Abdul hadi ghafoori 2
1 Department of Economics, Ma.C., Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
2 Department of Agriculture, Ma.C., Islamic Azad University, Mashhad, Iran
چکیده English

Saffron cultivation, as a high-value crop with low water requirements, has the potential to improve economic security and the sustainability of rural livelihoods in Herat Province, Afghanistan. Despite extensive governmental and international support and the rapid expansion of saffron cultivation, empirical evidence on the factors influencing farmers’ willingness to expand saffron cultivation remains limited. This study aimed to identify and analyze the determinants of farmers’ willingness to expand saffron cultivation in Herat Province. A quantitative survey approach was employed in 2024, and the required data were collected through a researcher-designed questionnaire administered to 160 saffron farmers in the districts of Ghorian, Zendajan, and Injil, who were selected using stratified random sampling. An ordered logit model was applied to analyze the different levels of farmers’ willingness. Model validity was assessed using the parallel regression assumption test, goodness-of-fit measures, and information criteria. The results indicated that 59% of the farmers exhibited a moderate level of willingness to expand saffron cultivation. Furthermore, current cultivated area, family labor availability, saffron selling price, farming experience, educational level, and marital status had positive and statistically significant effects on the probability of farmers being classified into higher willingness categories. In contrast, the distance between the farm and the main road had a negative and significant effect on farmers’ willingness. Marginal effects analysis revealed that the probability of belonging to higher willingness categories increases as cultivated area expands, with a more pronounced increase occurring at approximately 7 hectares. This finding may indicate a strengthening of farmers’ incentives to transition from subsistence-oriented production toward more commercially oriented saffron cultivation at larger farm sizes. The findings underscore the need for policymakers to shift from purely price-based support toward structural interventions. Improving transportation infrastructure, enhancing technical training for young and educated farmers and promoting land consolidation through cooperatives may increase farmers’ willingness and facilitate the sustainable expansion of saffron cultivation in Herat Province.

کلیدواژه‌ها English

willingness to expand cultivation
saffron
ordered logit model
Herat Province

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 مهر 1405