زراعت و فناوری زعفران

چکیده منابع آب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهاده‌های تولید کشاورزی، در سال‌های اخیر با محدودیت‌هایی از طریق تغییر اقلیم و بهره‌برداری بی‌رویه مواجه شده‌اند. این امر ضرورت بهینه‌سازی در الگوی کشت و ارتقای بهره‌وری آب را نشان می‌دهد. هدف این مطالعه بررسی اثر تغییر روش‌های آبیاری و سناریوهای کاهش میزان آبیاری بر عملکرد و سود خالص از کشت محصولات درون الگوی کشت دشت همدان - بهار با تأکید بر زعفران به‌عنوان محصول راهبردی در افزایش تاب‌آوری کشاورزی است. داده‌های موردنیاز برای این بررسی از طریق پرسشنامه و مصاحبه میدانی با کشاورزان دشت همدان - بهار در سال زراعی 1402-1403 گردآوری شد. برای شبیه‌سازی عملکرد محصولات، سه روش آبیاری سطحی، بارانی و قطره‌ای تحت سناریوهای کاهش آبیاری (5، 8 و 10 درصد) به‌کار گرفته شد. نتایج شبیه‌سازی عملکرد محصولات به‌عنوان ورودی مدل برنامه‌ریزی ریاضی اثباتی مورداستفاده قرار گرفت تا اثر تغییرات عملکرد بر سود خالص کل بخش کشاورزی منطقه ارزیابی شود. یافته‌ها نشان داد که عملکرد محصولات در سه روش آبیاری تفاوت داشته و در شرایط سناریوی 10 درصد کاهش آبیاری، اغلب محصولات با افت عملکرد مواجه شدند؛ بنابراین، زعفران به دلیل نیاز آبی پایین به الگوی کشت منطقه افزوده شد. مقایسه روش‌های آبیاری بیانگر آن بود که سامانه قطره‌ای در تمامی سناریوها نسبت به آبیاری سطحی و بارانی برتری داشت و توانست افت عملکرد و سود را به طور قابل‌توجهی جبران کند. نتایج اقتصادی شبیه‌سازی‌شده نشان داد که توسعه سطح زیرکشت زعفران در کنار استفاده از روش‌های آبیاری مختلف، موجب جبران کاهش سود ناشی از کم‌آبی و حتی افزایش سود خالص کشاورزی در برخی سناریوها نسبت به وضعیت پایه شد؛ بنابراین، ترکیب توسعه کشت زعفران در الگوی کشت و به‌کارگیری آبیاری قطره‌ای می‌تواند به‌عنوان راهبردی پایدار و اقتصادی برای مدیریت منابع آب و ارتقای تاب‌آوری کشاورزی دشت همدان - بهار توصیه شود.

چکیده تغییر اقلیم یکی از چالش‌های اصلی و تأثیرگذار بر پایداری کشاورزی در بسیاری از دشت‌های ایران به شمار می‌رود. در دهه‌های اخیر، کاهش بارندگی و افزایش دما در اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک ایران، به‌ویژه دشت همدان - بهار، موجب کاهش منابع آب و ناپایداری در تولیدات کشاورزی شده است. در این شرایط، شناسایی و ارزیابی گزینه‌های زراعی مقاوم به تنش‌های اقلیمی، به‌ویژه در راستای افزایش تاب‌آوری کشاورزی منطقه، ضروری به نظر می‌رسد. هدف این مطالعه، ارزیابی کارایی کشت زعفران به‌عنوان راهبردی اقتصادی و سازگار با تغییرات اقلیمی در دشت همدان - بهار است. در ابتدا، روند تغییرات پیش‌نگری‌شده دما و بارندگی در افق‌های زمانی آینده با استفاده از داده‌های سناریوهای اقلیمی برای ایستگاه سینوپتیک فرودگاه (همدان) در دشت مورد مطالعه تحلیل شد. سپس عملکرد زعفران و سایر محصولات رایج منطقه تحت این سناریوها با بهره‌گیری از مدل شبیه‌سازی رشد و عملکرد محصول برآورد گردید. در ادامه، یک مدل برنامه‌ریزی ریاضی با هدف حداکثرسازی سود خالص کشاورزی منطقه طراحی شد تا تأثیر تغییر عملکرد محصولات بر الگوی کشت در شرایط مختلف اقلیمی تحلیل گردد. نتایج نشان می‌دهد که در شرایط سه سناریوی اقلیمی آینده، عملکرد محصولات رایج منطقه مانند گندم، جو و سیب‌زمینی به‌طور میانگین بین 2 تا 4 درصد کاهش خواهد یافت. در مقابل، عملکرد زعفران در سناریوهای مختلف، افزایش یافته و به‌طور میانگین در سه سناریوی  تا 3 درصد افزایش پیدا خواهد کرد. همچنین، سطح زیر کشت و سود خالص حاصل از زعفران در افق ۲۰۵۰ روندی صعودی نشان داده، به‌گونه‌ای که سود خالص حاصل از افزودن این محصول به الگوی کشت منطقه مورد مطالعه در سناریوی بدبینانه نیز با افزایش بیش از 2 درصد نسبت به وضعیت پایه همراه خواهد بود. بنابراین یافته‌ها، موقعیت زعفران را به‌عنوان محصولی اقتصادی، کم‌ریسک و سازگار با تغییرات اقلیم نشان می‌دهد و افزودن آن به الگوی کشت را به‌عنوان راهبردی مؤثر در سازگاری با شرایط اقلیمی آینده مکملی بر راهبردهای مورد مطالعۀ گذشته معرفی می‌کند.

چکیده پایه و اساس توسعه اقتصادی و مسیر لازم برای پیشرفت کسب‌ وکارها، نوآوری می‌باشد. این مفهوم شامل تولید ایده‌های نوینی است که می‌توانند برای حل مسائل جدید و اساسی به کار گرفته شوند. در واقع نوآوری منجر به افزایش بهره‌وری و سودآوری، دسترسی به بازارهای جدید و بهبود بخشیدن بازارهای موجود شده است. از اﯾﻦرو، کسب و کارها برای ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺧﻮد باید ﺑﻪ ﺷﮑﻞﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻮآوری روی آورﻧﺪ، بنابراین با توجه به لـزوم افزایش عملکرد صنعت زعفران، یکی از راهکارهای اساسی، شناسایی نوآوری‌های موجود این صنعت است. در این راستا، در این مطالعه به شناسایی نوآوری‌های صنایع فرآوری زعفران استان خراسان رضوی پرداخته شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- پیمایشی و بر پایه رویکرد پژوهش‌های آمیخته (کیفی و کمی) انجام شده است. جامعه مورد مطالعه پژوهش را خبرگان صنعت زعفران در سال ۱۴۰۳ تشکیل داده‌اند که با روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها و اجرای روش دلفی فازی از نرم‌افزارهای SPSS و Excel استفاده شد. نتایج روش دلفی فازی پنج ضلعی نشان داد که 16 نوآوری از 25 نوآوری شناسایی شده جزء نوآوری‌های صنایع فرآوری زعفران بودند. همچنین، نتایج نشان داد که توسعه محصول جدید فرآوری شده زعفران، تغییرات اساسی در فناوری در سطح کلان و ملی، بهبود محصول فعلی زعفران و شیوه‌های جدید در روش تولید جزء مهم‌ترین نوآوری‌های شناسایی شده بودند. با توجه به یافته‌های این پژوهش، پیشنهاد می‌شود که صنایع فرآوری زعفران به توسعه محصولات فرآوری‌شده جدید مانند نوشیدنی‌ها و دمنوش‌های زعفران توجه کنند تا ضمن ایجاد ارزش افزوده، سهم بازارهای جهانی خود را افزایش دهند. همچنین، همکاری بین دولت و بخش خصوصی برای تسهیل دسترسی به فناوری‌های روز و به‌کارگیری سیستم‌های اتوماسیون پیشرفته در فرآیندهای تولید، به بهبود کیفیت و کاهش هزینه‌ها کمک خواهد کرد. در نهایت، استفاده از روش‌های نوین در تولید و برندسازی دیجیتال می‌تواند به تقویت رقابت‌پذیری و افزایش صادرات این محصول کمک کند.

چکیده توسعه نوآوری‌های مؤثر در کسب‌وکارها به دلیل سطح بالای عدم قطعیت و پیچیدگی‌های موجود، به‌عنوان یک چالش اساسی شناخته می‌شود. تحولات سریع تکنولوژیکی و ضرورت نوآوری موجب تغییرات گسترده‌ای در کسب و کارهای مختلف در سطح جهانی گردیده است. کسب‌وکارهای کشاورزی، به‌ویژه در بخش‌های تولید، فرآوری، بسته‌بندی، توزیع و بازاریابی، اجزای مختلف زنجیره ارزش را به یکدیگر متصل می‌سازند و در این میان، صنعت زعفران با ویژگی‌های خاص خود، جایگاه مهمی در این فرآیند دارد. عوامل متعددی بر موفقیت یا عدم موفقیت کسب‌وکارهای صنایع زعفران تأثیرگذار هستند و در این بین، نوآوری به‌عنوان رکن اصلی توسعه اقتصادی و راهبردی جهت ارتقاء کسب‌وکارهای صنایع زعفران شناخته می‌شود. پژوهش حاضر به بررسی نقش نوآوری در توسعه کسب‌وکارهای صنایع تبدیلی و فرآوری زعفران در استان خراسان رضوی پرداخته است. جامعه آماری مطالعه، شرکت‌های فرآوری کننده زعفران استان خراسان رضوی می‌باشند که برای این منظور 120 شرکت با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای به‌عنوان نمونه پژوهش در سال 1403 مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که نوآوری فناوری بر نوآوری محصول، فرآیند و بازار تاثیر مثبت دارد، همچنین تاثیر مثبت نوآوری تحقیق و توسعه بر نوآوری محصول، فرآیند، سازمان و بازار تایید شد. در نهایت نیز نتیجه گرفته شد که نوآوری محصول و نوآوری فرآیند اثر مثبتی بر توسعه کسب‌وکارهای صنایع تبدیلی و فرآوری زعفران دارند. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود که شرکت‌ها با بهره‌گیری از فناوری‌های بومی‌سازی‌شده مانند خشک‌کن‌های خورشیدی و توسعه همکاری‌های تحقیقاتی با دانشگاه‌های منطقه‌ای، محصولات نوآورانه‌ با ارزش افزوده بالا تولید کنند. همچنین، تقویت زیرساخت‌های بسته‌بندی هوشمند و بازاریابی دیجیتال می‌تواند مسیر توسعه پایدار و صادرات‌محور این کسب‌وکارها را هموار سازد.

چکیده شناسایی مزیت نسبی محصولات برای اجرای سیاست‌های آمایش سرزمین و دستیابی به الگوی بهینه کشت در مناطق مختلف کشور ضرورت دارد. به ویژه، شناسایی ظرفیت استان‌های مختلف در زمینه تولید زعفران (به عنوان محصول صادراتی) برای افزایش تولید و صادرات این محصول با حداقل هزینه ممکن اهمیت دارد. ازاین‌رو، هدف اصلی این تحقیق بررسی مزیت نسبی منطقه‌ای تولید زعفران در ایران است. در این مطالعه برای سنجش مزیت نسبی منطقه‌ای استان‌های ایران، شاخص‌های ضریب مکانی (LQ) و ضریب مکانی متقارن (SLQ) با داده‌‌های سال‌های 1402-1395 (2023-2016) و در قالب سه سبد تولیدی مختلف محاسبه شده است. نتایج نشان داد استان‌های خراسان جنوبی،‌ خراسان رضوی و خراسان شمالی در همه سالهای مطالعه از مزیت نسبی برخوردار بوده‌اند (مزیت نسبتا پایدار). استان‌های اصفهان، ایلام، آذربایجان شرقی، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، سمنان، فارس، کرمان، کرمانشاه، گلستان، لرستان، همدان و یزد در برخی از سالهای مطالعه به مزیت نسبی رسیده‌اند و در بیشتر سالهای مزیت نسبی نداشته‌اند (مزیت نسبی شکننده). بر طبق نتایج پیشنهاد می‌شود استان‌هایی که مزیت نسبی آنها در این مطالعه اثبات شده است، روی تولید زعفران تمرکز کرده و برنامه های تولید، ترویجی و آموزشی مناسبی در جهت ارتقای تولید و پرورش این محصولات اجرا کنند. سایر استان‌هایی که مزیت نسبی ندارند بهتر است در کوتاه‌مدت بیشتر روی محصولات دیگری تمرکز کنند که در‌ آنها دارای مزیت نسبی هستند.

چکیده محصول زعفران به‌عنوان یکی از با ارزش‌ترین محصولات تجاری در جهان محسوب می‌شود که دارای کاربردهای متعدد است. با توجه به ارزش تجاری زعفران، تجارت داخلی و خارجی زعفران در ایران همچون بسیاری از کشورهای جهان همواره دارای رونق و گسترش قابل‌توجه بوده است. بنابراین، ارزیابی منافع رفاهی تجارت داخلی این محصول به ویژه در شرایط رقابتی بسیار حائز اهمیت است. لذا، در پژوهش حاضر به ارزیابی منافع رفاهی تجارت منطقه‌ای زعفران در ایران پرداخته شد. بدین‌منظور، با مدل‌سازی ریاضی، مؤلفه‌های بازار زعفران ایران در شرایط رقابتی در مقایسه با شرایط موجود در سال پایه 1401 مورد ارزیابی قرار گرفت. بر این اساس، در ابتدا با روش حداکثر آنتروپی پارامترهای توابع عرضه و تقاضای زعفران به تفکیک استان‌های کشور مورد برآورد قرار گرفت. در ادامه، اجزای بازار زعفران در بین استان‌های مختلف در قالب یک تعادل فضایی شبیه‌سازی شد. نتایج نشان داد که در شرایط رقابتی میانگین تغییرات قیمت و مجموع مقدار عرضه و تقاضای زعفران در کشور تغییرات محسوسی پیدا نخواهد کرد. لذا، شرایط موجود بازار زعفران به صورت کلی بسیار نزدیک به شرایط رقابت کامل است. با این وجود، در شرایط رقابتی قیمت هر واحد محصول در استان‌های خراسان رضوی، خراسان جنوبی و خراسان شمالی به صورت نسبی بیشتر از سایر استان‌ها افزایش می‌یابد. افزایش قیمت زعفران در این شرایط در استان‌های سه‌گانه خراسان منجر به کاهش حدود 4 تا 6 درصدی تقاضای این محصول می‌شود. کاهش تقاضا در شرایط رقابتی در تعدادی از استان‌های دیگر نیز اتفاق می‌افتد. در نهایت، نتایج این پژوهش نشان داد که در شرایط رقابتی تجارت زعفران، افزایش رفاه اجتماعی عمدتاً معطوف به عرضه‌کنندگان استان‌های خراسان رضوی، خراسان جنوبی و خراسان شمالی می‌باشد و میانگین رفاه اجتماعی کل جامعه ناظر بر مجموع مازادهای رفاهی عرضه‌کنندگان و تقاضاکنندگان نسبت به شرایط پایه تغییرات محسوسی پیدا نمی‌کند. بر این اساس، مبتنی بر نتایج بدست آمده، اعمال سیاست‌های حمایتی متنوع به منظور افزایش منافع رفاهی ذینفعان بازار زعفران مورد بحث قرار گرفت.

چکیده با توجه به تغییرات اقلیم و پیامدهای آن در جهان از سویی و بحران آب در سرزمین­های خشک از سوی دیگر، هدایت کشاورزی به عنوان یکی از زیربناهای اقتصادی جوامع به سمت کشت­های کم آب بر و سازگار با اقلیم ضروری است. زعفران گیاهی است که در استان هرات افغانستان همانند شرق خراسان در ایران دارای سازگاری و بهره­وری مطلوبی است. ازاین‌رو تقویت کشت و ارائه راهبردهای مناسب جهت بهبود و تقویت کشت زعفران، علاوه بر تقویت اقتصاد منطقه موجب حفظ محیط‌زیست و کاهش اثرات نامطلوب دیگر کشت­ها بر اقلیم و منابع آبی می­گردد؛ بنابراین برای توسعه کشت زعفران نیازمند برنامه‌ریزی دقیق مبتنی بر ارزیابی شرایط تولید و منطقه می­باشد. بدین منظور پژوهش حاضر با هدف ارائه برنامه­ای راهبردی به‌منظور توسعه زنجیره تولید زعفران در استان هرات، شهرستان غوریان در افغانستان صورت گرفته است. این پژوهش با به‌کارگیری روش SWOT در راستای شناسایی عوامل درونی و بیرونی صورت گرفته است. بدین منظور با استفاده از مصاحبه با کارشناسان و خبرگان افغانستانی، عوامل درونی و بیرونی شناسایی گردیدند؛ سپس با استفاده از روش وزن دهی CRITIC و تحلیل SWOT مهم‌ترین نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید شناسایی شدند. پس از شناسایی هریک از عامل­ها و زیرعامل­ها در روش SWOT استراتژی­های چهارگانه SO، ST، WO، و WT تعیین گردید. در نهایت بهترین راهبردهای توسعه تولید زعفران در استان هرات شهرستان غوریان شناسایی و عوامل به­دست آمده  بر اساس میزان اهمیت اولویت­بندی و انتخاب شدند. بر اساس نتایج حاصل از وزن نهایی هر گروه از عوامل، راهبردهای محافظه‌کارانه شامل «آموزش کشاورزان به‌منظور کشت و فراوری مناسب»، «توزیع وام­های کوتاه‌مدت و بلندمدت برای کشاورزان زعفران­کار و شرکت‌های فرآوری و خدماتی و صادراتی» و همچنین «برگزاری نمایشگاه­های بین‌المللی برای شناساندن محصول زعفران افغانستان» به‌عنوان مناسب‌ترین راهبردها شناسایی شدند.

چکیده زعفران یکی از با ارزش‌ترین محصولات کشاورزی در بازار جهانی است. بیشترین سطح زیر کشت و بیشترین میزان تولید این محصول ‏در ایران است. با این وجود، سهم زعفران ایران از ارزش افزوده این محصول در بازارهای جهانی غیر قابل قبول و رو به افول است که ‏نشان‌دهنده چالش‌های عدیده این صنعت است. هدف پژوهش حاضر تبیین ساختارهای پنهان چالش‌های تولید، فرآوری و بازار و رتبه‌بندی ‏مهم‌ترین چالش‌های صنعت زعفران در شهرستان تربت‌حیدریه به عنوان قطب زعفران دنیا است. داده‌های مورد نیاز با استفاده از روش ‏نمونه‌گیری در دسترس به تعداد 108 پرسشنامه در سال 1402 گردآوری شد. ساختارهای پنهان با تکیه بر تحلیل مولفه‌های اصلی شناسایی ‏شد، و رتبه‌بندی چالش‌ها با تکیه بر آزمون رتبه فریدمن و ضرایب وزنی بدست آمده از تحلیل عاملی اکتشافی انجام گردید. نتایج نشان داد ‏مهم‌ترین چالش صنعت زعفران در حوزه تولید تغییر اقلیم، در حوزه فرآوری نیاز به سرمایه گردش بالا، در حوزه بازارهای بین‌المللی قوانین ‏سخت‌گیرانه گمرکی و در حوزه بازارهای داخلی عدم همکاری شرکت تعاونی روستایی جهت خرید محصول است. به علاوه، مهم‌ترین ‏مؤلفه‌های پنهان در حوزه تولید، ناپایداری تولید و عدم بهره‌وری تولید؛ در حوزۀ فرآوری، چالش‌های فنی و زیرساختی و چالش‌های مالی، در ‏حوزه بازار داخلی، عدم توسعۀ بازار رقابتی داخلی و ضعف نهادی بازار داخلی و در حوزۀ بازار بین‌المللی، عدم دسترسی به بازارهای خارجی و ‏کیفیت نامطلوب زعفران در بازارهای خارجی می‌باشند. ‏

چکیده در این مطالعه به منظور تعیین اندازه اقتصادی تولید زعفران در شرایط کنترل شده در استان مازندران از تحلیل فایده-هزینه و روش‏های ارزش حال خالص، نسبت فایده-هزینه، نرخ بازده داخلی و دوره بازگشت سرمایه استفاده شد. به منظور محاسبه شاخص‏های مالی تولید زعفران در محیط‏های کنترل شده، اطلاعات به روش میدانی و از طریق تکمیل پرسشنامه و مصاحبه رو در رو با متخصصین و کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران و استعلام هزینه­های ثابت، متغیر و همچنین درآمد حاصل از احداث محیط‏های کنترل شده تولید زعفران (فضاهایی به مساحت 200 مترمربع، 1000 مترمربع و 5000 متر مربع) از مراکز خدمات کشاورزی به دست آمد. اطلاعات جمع­آوری شده، به وسیله نرم افزار COMFAR، نسخه 3.3 مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت و نتایج حاصل از آن اعم از شاخص‏های مالی و تحلیل حساسیت آن‏ها تحت سناریوهای مختلف ارائه شد. نتایج حاکی از آن است که با در نظر گرفتن نرخ تنزیل 18% و تورم 06/35% ، طی دوره زمانی هفت ساله (یک سال ساخت و شش سال بهره‏برداری)، احداث واحد تولید زعفران در زمینی به مساحت 200 متر مربع از نظر مالی توجیه‏ناپذیر و در زمین‏هایی به مساحت 1000 و 5000 متر مربع با نرخ بازده داخلی 85/36 % و 99/53 % توجیه‏پذیر است. بر اساس آزمون رتبه‏ای پروژه‏ها، با افزایش زمین جهت احداث فضایی تحت کنترل جهت تولید زعفران سودآوری مالی طرح افزایش می‏یابد. همچنین با توجه به نتایج حاصل از تحلیل حساسیت مشخص گردید که افزایش درآمد فروش محصول نسبت به کاهش هزینه‏های ثابت و متغیر تأثیر بیشتری در سودآوری طرح دارد و می‏توان با اقداماتی نظیر افزایش تولید، بازاریابی مؤثر و بهبود کیفیت محصول جهت افزایش سودآوری گام مثبتی برداشت.

چکیده تجارب چندساله اخیر ایران نشان می‌دهد که تکیه اقتصاد به درآمد حاصل از فروش نفت خام، بی‌ثباتی درآمد صادراتی را به‌دنبال دارد.زعفران یکی از اقلام مهم صادراتی بخش کشاورزی و گیاهان دارویی است که در سال‌های اخیر علی‌رغم افزایش سطح زیرکشت و تولید ، صادرات هم‌پای آن رشد نداشته است. استان خراسان‌رضوی یکی از استان‌های پیش‌رو در تولید و تجارت این محصول به‌حساب می‌آید. این مطالعه بر آن است تا ضمن ارائه شاخص چندبعدی توسعه صادرات به بررسی عامل های مؤثر بر این شاخص در مورد محصول زعفران در خراسان رضوی و کشورهای طرف تجارت آن در دوره زمانی 2020- 2011 بپردازد. آمار و اطلاعات لازم از طریق تکمیل پرسشنامه از 24 شرکت صادرکننده فعال در این حوزه در استان خراسان رضوی و 14 شرکت صادرکننده در کشورهای آلمان، ایتالیا، هند و چین جمع آوری گردید. به منظور بررسی شبکه تجارت خارجی زعفران و عوامل مؤثر بر شاخص توسعه صادرات از الگوی پانل سه بعدی استفاده گردید. اندازه گیری شاخص توسعه صادرات با استفاده از زیرشاخص های عملکرد صادرات، مدیریت صادرات و راهبرد صادراتی انجام گردید. نتایج نشان داد که سابقه فعالیتی شرکت، اندازه شرکت، استراتژی های بازاریابی، استانداردهای صادراتی، هزینه های تحقیق و توسعه، شاخص سیاست حمایتی دولت، دیپلماسی خارجی دولت، ارزش تولیدات داخلی، توسعه برند و آمیخته های بازاریابی از عوامل اثر گذار بر شاخص توسعه صادرات گیاهان دارویی می باشد.

چکیده در ﻣﯿﺎن رﯾﺴﮏﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ بانک‌ها و مؤسسات ﻣﺎﻟﯽ را ﺗﻬﺪﯾﺪ می‌کند، رﯾﺴﮏ اﻋﺘﺒﺎری ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺤﻮرﯾﺖ، ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﯿﺎت و به‌ویژه ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ آن، مهم‌ترین رﯾﺴﮏ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر می‌رود. به دلایل نبود تجهیزات حمل‌ونقل و زیرساخت ارتباطی مناسب و نیازمندی به مدیریت منابع آب و سرمایه اولیه برای تبلیغات و بسته‌بندی و غیره بخش عمده‌ای از تولیدکنندگان زعفران در شمال شرق کشور و به‌ویژه شهرستان زاوه در استان خراسان رضوی، از تسهیلات بانکی جهت تأمین سرمایه در گردش استفاده می‌کنند. بااین‌حال هر ساله بخشی از تسهیلات اعطایی به آن‌ها برنمی‌گردد و باعث ریسک عدم بازپرداخت برای بانک می‌شود. براین اساس، هدف از تحقیق پیش رو اندازه‌گیری ریسک اعتباری تسهیلات اعطایی به تولیدکنندگان زعفران در شهرستان زاوه می‌باشد. اطلاعات مورد بررسی مربوط به 16000 مشتری حقیقی از سه شعبه بانک کشاورزی واقع در شهرستان زاوه از ابتدای سال 1396 تا انتهای سال 1398 است که با بکارگیری الگوی لاجیت مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. با توجه به نتایج آزمون می-توان عنوان کرد تخصصی کردن هرچه بیشتر وام های بخش کشاورزی، پرداخت آن به افراد فنی و آموزش دیده و عدم تمدید این تسهیلات در موعد مقرر، همراه با پیگیری ها و نظارت بهتر می تواند به کارایی بهتر ریسک اعتباری کمک نماید. همچنین با توجه به تاثیرگذاری بیشتر ویژگی های مالی نسبت به ویژگی های فردی در بدحسابی مشتریان، با نزدیک تر شدن به بانکداری اسلامی که در آن بانک، شریک گیرنده تسهیلات در فعالیت های اقتصادی می باشد و سهم آورده فرد به عنوان ضمانت درنظر گرفته می شود، می توان ضمن رهایی از وثیقه محوری برای انتخاب مشتریان بهتر به پوشش هرچه بهتر ریسک های اعتباری کمک کرد.

چکیده زعفران از جمله محصولات صادارتی غیرنفتی است که بیش از نیمی از بازار جهانی آن به ایران تعلق دارد. در دو دهه اخیر قیمت صادارتی محصول زعفران روند نزولی داشته است. ادامه این روند از طریق کاهش صادرات می‌تواند پیامدهای رفاهی مهمی بر روی تولیدکنندگان، صادرکنندگان و مصرف‌کنندگان داشته باشد. در همین راستا مطالعه حاضر با هدف ارزیابی اثرات رفاهی کاهش قیمت صادراتی زعفران در بازار جهانی بر روی گروه‌های یادشده صورت گرفت. ابزارهای تحلیلی مورد استفاده شامل توابع عرضه و تقاضای داخلی و عرضه صادرات می‌باشد که با استفاده از داده‌های سری زمانی دوره 1399-1359 برآورد گردید. یافته‌های مطالعه حاکی از اثر معنی‌دار کاهش قیمت صادراتی بر صادرات زعفران می‌باشد. مشخص شد که با کاهش قیمت صادراتی تولیدکنندگان و صادرکنندگان با زیان رفاهی مواجه می شوند اما رفاه مصرف‌کنندگان داخلی افزایش می‌یابد که البته این افزایش به مراتب کمتر از کاهش رفاه دو گروه دیگر است. تحلیل رفاهی نشان داد در بازار زعفران در صورتی که انحصار در بازار این محصولات به‌طور کامل از میان برود رفاه کل گروه‌های یادشده حدود 53 درصد کاهش خواهد یافت. پیشنهاد می‌شود پیش از آسیب دیدن تولیدکنندگان، برای این گروه به‌طور خاص برنامه‌های حمایتی تدارک دیده شود تا در صورت تغییر شرایط در بازار جهانی با حمایت از محصول امکان تداوم تولید فرآهم شود. تاکنون همواره قیمت صادراتی به مراتب بالاتر از قیمت داخل بوده است و صادرکنندگان توانسته‌اند سود کسب نمایند لذا برای حمایت از تولیدکنندگان انتقال درآمد از صادرکنندگان در قالب تشکیل صندوق حمایت از تولید می تواند به‌عنوان یک راهکار سیاستی باشد. این صندوق می تواند به‌عنوان وسیله‌ای برای کاهش نوسان درامد صادرکنندگان نیز مورد استفاده قرار گیرد.

چکیده با معرفی گواهی سپرده کالایی در بورس کالای ایران، این پژوهش سعی در شناخت عوامل موثر بر نوسانات قیمت آن و از جمله تأثیر حجم معاملات آتی و ارتباط دوسویه بین این دو در جهت بررسی آزمون فرضیه ترکیب توزیعها MDH و فرضیه ورود متوالی اطلاعات SIAH می نماید. به این منظور از روش بررسی وجود رابطه علیت خطی و غیر خطی بین دو متغیر فوق استفاده و داده ها به صورت روزانه در بازه زمانی شهریور ماه 1397 الی پایان شهریورماه 1399 اخذ شده است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری داده ها کتابخانه ای با استفاده از روشها و مدلهای اقتصاد سنجی و مفهوم شبکه های عصبی به کمک نرم افزارهای Eviews و R صورت گرفته است. نوسانات قیمت گواهی سپرده زعفران با استفاده از مدلهای خانواده Arch استخراج گردیده است. نتایج بدست آمده نشان می دهد که رابطه علیت خطی بین نوسانات قیمت گواهی سپرده و قیمت آتی وجود داشته و این رابطه دوطرفه است. نتایج آزمون BDS روی پسماند حاصل از مدلVAR بین متغیرها وجود رابطه غیر خطی بین متغیرها را نشان می دهد. نتایج آزمون علیت گرنجر غیرخطی مبتنی بر شبکه عصبی نشان می دهد که حجم معاملات آتی ها علیت نوسانات قیمت گواهی سپرده زعفران است لذا در معاملات زعفران در بورس کالای ایران، اطلاعات از بازارهای آتی به بازار نقد جریان دارد و سفته بازی در بازار گواهی سپرده زعفران نمی تواند به عنوان عامل تثبیت کننده در قیمت معاملات آتی اثرگذار باشد.

چکیده

کشاورزی نقش مهمی در اقتصاد کشور از طریق افزایش تولید، صادرات، اشتغال و تأمین نیازهای غذایی دارد. از اینرو، با توجه به اهداف راهبردی کشور به منظور توسعه صادرات غیرنفتی‌‌، محصول زعفران یکی از محصولات مهم صادراتی بخش کشاورزی ایران به شمار می‌رود که در سال‌های اخیر با کاهش صادرات در بازارهای هدف رو به رو بوده است. از سوی دیگر پیچیدگی‌های شبکه جهانی تجارت موجب شده است که کشورهای فعال در این شبکه همواره به دنبال افزایش تخصصی شدن باشند. لذا تخصصی شدن واردات موجب ارتقای زنجیره عرضه جهت تامین نیازهای غذایی کشورهای واردکننده می‌شود که نقشی اساسی در تجارت کشورها دارد. لذا هدف این مطالعه ارزیابی روند تخصصی شدن کشورهای واردکننده زعفران و تحلیل اثرگذاری آن بر صادرات ایران است. به منظور دستیابی به این هدف، از روش درستنمایی شبه بیشینه پوآسن طی دوره 2017-2001 انجام شده است. بنابر نتایج، متغیر تخصصی شدن کشورهای واردکننده زعفران اثری فزاینده و معنی‌دار بر صادرات زعفران ایران داشته است. همچنین متغیرهای درآمد سرانه و جمعیت کشورهای واردکننده اثری مثبت و معنی‌دار درحالی‌که فاصله جغرافیایی و بحران غذا اثری منفی و معنی‌دار بر صادرات صادرات زعفران ایران دارد. لذا با توجه به افزایش تخصصی شدن بیشتر کشورهای واردکننده زعفران و اثر معنی‌دار آن بر صادرات ایران پیشنهاد می‌شود بازارهای هدف نزدیک و با درآمد سرانه بالا که دارای درجه بالای تخصصی شدن هستند مورد هدف صادرکنندگان قرار گیرند.

چکیده کارایی صادرات بیانگر فاصله میزان صادرات واقعی صادرکنندگان از ظرفیت صادراتی بالقوه آن­ها در بازارهای هدف است که امروزه سنجش آن اهمیت قابل توجهی در راستای توسعه صادرات و تحلیل رقابت­پذیری آن­ها دارد. صادرات زعفران به عنوان با ارزش­ترین محصول کشاورزی جهان، اهمیت زیادی برای ایران دارد که در سال­های اخیر با کاهش­ روبرو بوده است. از این رو، نیاز است ابعاد مختلف آن مورد تحلیل و ارزیابی قرار گیرد. با توجه به نبود مطالعه­ای در خصوص کارایی صادرات زعفران، این مطالعه به دنبال سنجش کارایی صادرات ایران در 14 کشور مهم واردکننده زعفران است که بیش از 90 درصد واردات را به خود اختصاص داده­اند. جهت محاسبه کارایی، داده­های صادرات زعفران ایران به بازارهای هدف در دوره زمانی 2017-2001 با استفاده از الگوی جاذبه مرزی تصادفی برآورد شده است. نتایج کارایی بیانگر این است که کارایی صادرات زعفران ایران در گروه کشورهای مورد نظر در سال 2017 برابر با 45/0 است. تحلیل کشوری بیانگر این است که ایران در کشورهای اسپانیا (93/0) و امارات متحده عربی (87/0) به ترتیب بیش­ترین کارایی را داشته و در کشورهای ژاپن (07/0) و انگلستان (13/0) کم­ترین کارایی را داشته است. بر اساس نتایج، کارایی صادرات در بازارهای آسیایی افزایش یافته و از 31/0 در سال 2001 به 41/0 در سال 2017 رسیده است. با توجه به اثر مثبت متغیر منطقه­ای آسیا و نقش منفی فاصله جغرافیایی بر صادرات زعفران ایران و همچنین تغییر شبکه جهانی واردات زعفران از اروپا به آسیا، پیشنهاد می­شود که بازارهای آسیایی که از مزیت­های رقابتی بالاتری برای ایران برخوردار است، بیش از پیش مورد توجه سیاست­گذاران جهت صادرات زعفران قرار گیرد.

چکیده با در نظر گرفتن ماهیت پویای موجود در صادرات زعفران کشور، تحلیل در خصوص رشد صادرات این محصول بر پایه اختلاف بین ارزش‌های صادرات بین دو زمان مشخص، درک درستی از ثبات در روابط تجاری میان ایران و کشورهای طرف صادرات را نمی­دهد. با توجه به اهمیت صادرات زعفران، این مطالعه به بررسی روابط صادراتی این محصول طی دوره زمانی 97-1376 با بهره‌گیری از تابع بقای کاپلان مایر و برآورد مدل کاکس نیمه پارامتریک پرداخته است. نتایج تحلیل کاپلان مایر نشان داد که تنها 20% از روابط صادراتی زعفران تا پایان دوره موردبررسی باقی ­مانده است. برآوردهای به‌دست‌آمده از مدل کاکس نیز نشان داد که عواملی چون تولید بالاتر، وجود روابط تجاری باسابقه تر، و تولید ناخالص داخلی بالاتر کشورهای واردکننده ریسک از دست رفت یک رابطه صادراتی را به ترتیب 006/0، 33/0 و 007/0 درصد کاهش داده و لذا باعث افزایش طول مدت صادرات می­شود. همچنین صادرات با کشورهای آسیایی از ریسک از دست رفت کمتری نسبت به سایر کشورها برخوردار است. با توجه به این نتایج، تقویت صادرات به طرف­های تجاری با اقتصاد بزرگ­تر، و ایجاد شبکه­های بازاریابی و زنجیره عرضه محصول با کشورهای پرسابقه در خرید زعفران که عرضه هماهنگ و پایدارتر محصول را تضمین می­نماید، اهمیت داشته و پیشنهاد می­شود.

چکیده با توجه به اهمیت بنه (پیاز) زعفران در بهبود عملکرد محصول، اقدام به عرضه بنه گواهی‌شده که استانداردهای موردنیاز برای تضمین عملکرد بالای تولید به‌ویژه در سال‌های نخست کشت رادار است، ضروری است. با در نظر گرفتن اینکه در حال حاضر بازار رسمی برای این محصول (بنه گواهی‌شده زعفران) وجود ندارد، در این مطالعه تلاش شد با بهره‌گیری از روش ارزش‌گذاری مشروط، ضمن اندازه‌گیری حداکثر تمایل به پرداخت زعفران کاران برای این کالای غیر بازاری، به بررسی عوامل مؤثر بر انتخاب این نوع از بنه پرداخته شود. نمونه موردبررسی در این مطالعه را 150 نفر از زعفران کاران در منطقه تربت‌حیدریه و زاوه در استان خراسان رضوی تشکیل داده است. با به‌کارگیری مدل لاجیت چندگانه برای تعیین عوامل مؤثر بر انتخاب یکی از انواع بنه استاندارد زعفران (نوع A بنه با وزن 5-10 گرم و تا 60% گلدهی در سال اول، نوع B بنه با وزن 15-10 گرم و تا 80% گلدهی در سال اول، نوع C بنه با وزن 20-15 گرم و تا 90% گلدهی در سال اول، نوع D بنه با وزن بیش از 20 گرم و تا بیش از 90% گلدهی در سال اول) مشخص شد، افزایش سطح تحصیلات، سن مزرعه، انجام تیمار پیش از کشت و نیز داشتن شغل جانبی، احتمال انتخاب بنه‌های نوع A را به میزان معناداری افزایش می‌دهد. در مقابل افزایش متغیرهای سن کشاورز و وزن بنه مصرفی کنونی، احتمال انتخاب این نوع از بنه‌ها را کاهش می‌دهد. به همین ترتیب در انتخاب بنه‌های نوع B و C، متغیرهای تحصیلات، سطح زیر کشت، داشتن شغل جانبی، سن مزرعه و انجام تیمار پیش از کشت مؤثر تشخیص داده شد. مقدار انتظاری متوسط تمایل به پرداخت (WTP) برابر82500 ریال تعیین شد که در مقایسه با متوسط قیمت کنونی بنه‌های موجود در بازار نشان می‌دهد زعفران کاران حاضرند برای این نوع از بنه‌ها قیمتی بالاتر از متوسط قیمت بازار پرداخت نمایند.

چکیده این مطالعه در راستای ارتقاء سطح طبقه‌بندی کیفی محصول زعفران و افزایش سود کشاورزان با ایجاد بازار فرضی به بررسی عامل‌های مؤثر بر انتخاب و میزان تمایل به پرداخت کشاورزان برای انجام آزمون کیفیت زعفران با استفاده از روش ارزش‌گذاری مشروط و پرسش انتها – باز پرداخته است. داده‌های موردنیاز با تکمیل پرسشنامه از یک نمونه تصادفی 170 نفر از زعفران کاران استان خراسان رضوی جمع‌آوری گردید. از مدل دومرحله‌ای هکمن برای تشخیص عامل‌های مؤثر بر انتخاب و میزان تمایل به پرداخت اضافه استفاده شد. تحلیل داده‌ها نشان داد که حدود 48 درصد کشاورزان حاضر به پرداخت مبلغ اضافه برای انجام آزمون کیفیت می‌باشند، که از این تعداد، 29 درصد تمایل به پرداختی بیشتر از 900 هزار ریال به ازای هر کیلوگرم گل‌تر را نشان دادند. نتایج حاصل از برآورد مدل نیز نشان داد که متغیرهای سن، تحصیلات، مالکیت زمین و سابقه انجام آزمون کیفیت زعفران درگذشته هم بر احتمال انتخاب و هم بر میزان تمایل به پرداخت اضافی برای انجام آزمون کیفیت تأثیر مثبت و معناداری دارند. بر این اساس استفاده از آموزش‌های درست و همه‌جانبه، برگزاری تشکل‌های عمومی و فعالیت‌های ترویجی می‌تواند در ترغیب کشاورزان جهت انجام آزمون کیفیت نقش مؤثری داشته باشد.

چکیده زعفران یکی از محصولات کشاورزی مهم و ارزشمند ایران به شمار می­رود و برای رشد بازار آن لازم است که به ترجیحات مصرف­کنندگان این محصول توجه شود. مصرف­کنندگان دارای نیازها و خواسته­های متفاوتی می­باشند و با بخش­بندی منفعتی بازار زعفران، شرکت­ها می­توانند از ترجیحات مصرف­کنندگان در هر بخش از بازار درک صحیحی داشته باشند. لذا، در این مطالعه با بکارگیری الگوریتم­های خوشه­بندی قطعی و فازی، بازار زعفران به بخش­های همگن تقسیم و سپس با استفاده از نتایج تحلیل متقارن؛ ترجیحات، نگرش و خصوصیات جمعیت­شناختی مصرف­کنندگان در هر یک از بخش­های بازار مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه، اطلاعات مربوط به 400 پاسخ­دهنده با استفاده از روش نمونه­گیری طبقه­ای از 13 منطقه مشهد جمع­آوری گردید. نتایج مطالعه نشان داد که بازار زعفران را می­توان به شش بخش همگن تقسیم نمود و الگوریتم خوشه­بندی فازی C-means در مقایسه با روش­های قطعی K-means، K-medoids و روش­های فازی گوستافسون-کسل و گت-گوا دارای عملکرد بهتری در شناسایی خوشه­ها می­باشد. مطابق با یافته­های مطالعه، در اغلب بخش­های بازار، وزن زعفران و نوع بسته­بندی مهمترین ویژگی­های اثرگذار بر تصمیمات خرید می­باشند. بر اساس نتایج مطالعه، به شرکت­های زعفرانی توصیه می­گردد که در عرضه محصولات زعفرانی و تدوین استراتژی­های بازاریابی به ترجیحات مصرف­کنندگان در بخش­های مختلف بازار توجه نمایند.

چکیده ایران بزرگ‌ترین تولید‌کننده و صادرکننده زعفران در جهان است اما در طی سال‌های اخیر سهم ایران از بازار جهانی این محصول استراتژیک ملی در حال افول بوده است. در حال حاضر برندهای زعفران صادراتی ایران در مقایسه با برندهای سایر کشورها که عمدتاً وارد کننده زعفران ایران هستند از جایگاه رقابتی مناسبی برخودار نیستند. به‌باور اکثر صاحب­نظران یکی از دلایل اصلی این موضوع عدم توجه به برندسازی زعفران صادراتی ایران در دو عرصه نظری و کاربردی بوده است. تحقیق حاضر با هدف شناسایی علل و پیامدهای حاکم بر پدیده محوری الگوی برندسازی زعفران صادراتی ایران انجام گرفته است. ابزار گردآوری داده‌ها در این تحقیق مصاحبه‌های عمیق نیمه ساختاریافته و جامعه آماری آن شامل اعضای اتحادیه صادرکنندگان زعفران خراسان رضوی بوده است. در این تحقیق از روش نمونه‌گیری هدفمند در شروع و نمونه‌گیری نظری در طی فرآیند تحقیق استفاده شد و نمونه‌گیری تا زمان رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از رویکرد نظریه داده بنیاد و انجام سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان داد مقوله «ائتلاف برندهای زعفران صادراتی ایران» پدیده محوری این الگو بوده و علل ائتلاف دربرگیرنده چهار مقوله خودتحریمی، نظام تصمیم‌گیری کلان، بیماری صنعت زعفران ایران و خودزنی صادرکنندگان و پیامدهای آن شامل سه مقوله هم‌افزایی در برندسازی، پایدارسازی و ارزش آفرینی می‌‌باشند. دستاوردهای تحقیق حاضر به‌عنوان یک الگوی بومی در تصمیم‌گیری کلیه ذینفعان و سیاست‌گذاران صنعت زعفران کشور و با هدف حفظ و توسعه موقعیت رقابتی زعفران ایران و برندهای زعفران صادراتی آن قابل بکارگیری است.

چکیده امروزه با توجه به شدت رقابت و تغییرات مداوم در شرایط محیطی، شناسایی نیازها و خواسته های مصرف کنندگان برای کسب مزیت رقابتی در بازارهای داخلی و بین المللی امری ضروری می باشد. زعفران یکی از محصولات کشاورزی مهم و ارزشمند ایران به شمار می رود و برای رشد بازار آن لازم است که به ترجیحات مصرف کنندگان این محصول توجه شود. لذا، هدف اصلی این مطالعه رتبه بندی و بررسی اثر ویژگی های زعفران بر مطلوبیت مصرف کنندگان این محصول در شهر مشهد می باشد. در این مطالعه، برای ویژگی های نام تجاری، نوع بسته بندی و وزن به ترتیب 3، 3 و 8 سطح در نظر گرفته شده است و در سال 1398، اطلاعات مربوط به 400 پاسخ دهنده با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای (با انتساب متناسب) از 13 منطقه مشهد جمع آوری گردید. نتایج مطالعه با استفاده از تحلیل متقارن نشان داد که وزن زعفران عرضه شده به بازار و نوع بسته بندی ویژگی های مهم تأثیرگذار بر ترجیحات خرید مصرف کنندگان می باشند. در تحلیلی جزئی تر و با در نظر گرفتن سطوح ویژگی ها، نتایج مطالعه مؤید آن است که بیشترین مقادیر مطلوبیت مربوط به زعفران پاکتی با وزن 608/4 گرم می باشد. با توجه به نتایج مطالعه، به شرکت های زعفران توصیه می گردد که در تنظیم راهبردهای بازاریابی برای گروه های مختلف مصرف کنندگان به ترجیحات آن ها در بازارهای هدف توجه ویژه ای داشته باشند.

چکیده در دهه های اخیر با توجه به فراگیر شدن کشاورزی ارگانیک در سراسر دنیا، اهمیت سلامت خاک، انسان و اکوسیستم، تولید غذای ارگانیک و سالم برای جمعیت رو به رشد و افزایش سهم کشوری در بازارهای جهانی محصولات ارگانیک، توسعه کشاورزی ارگانیک در ایران رواج یافته است. به همین منظور در این مقاله تلاش شده است تا میزان تمایل به دریافت زعفران کاران برای کشت زعفران ارگانیک نسبت به محصول متعارف و عوامل مؤثر بر آن مورد بررسی قرار گیرد. جامعه آماری تحقیق زعفران کاران تربت حیدریه و زاوه می باشد که براساس جدول بارتلت و همکاران، حجم نمونه 380 نفر تعیین شد. برای نمونه گیری و انتخاب افراد در جامعه از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای و جهت تجزیه و تحلیل داده ها از الگوی دومرحله ای هکمن توبیت استفاده شد. داده های این پژوهش از پرسشنامه های تکمیل شده توسط زعفران کاران منطقه تربت حیدریه در سال 1398 جمع آوری گردید. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که متغیرهای تجربه، تحصیلات، مصرف کود دامی و شاخص آگاهی در مدل پروبیت تأثیر مثبت و معنی دار و متغیرهای شغل اصلی و مصرف کود شیمیایی تأثیر منفی و معنی داری بر پذیرش کشت زعفران ارگانیک دارند. نتایج همچنین نشان دادند که متغیر نگرش منفی نسبت به کشت ارگانیک در الگوی رگرسیون خطی معنادار و مثبت می باشد. بنابراین نگرش منفی موجب تمایل به دریافت مبلغ بیشتر کشاورزان برای تولید زعفران ارگانیک می گردد. متغیرهای تجربه، تحصیلات و شغل اصلی در الگوی رگرسیون خطی تأثیر مثبت و معنی دار و متغیرهای درآمد، سطح زیرکشت و سن مزرعه تأثیر منفی و معناداری بر تمایل به مبلغ دریافتی کشاورزان برای کشت زعفران ارگانیک دارند. بر اساس نتایج، پیشنهاد می شود که زعفران کاران اطلاعات کاملی درمورد مدیریت مزارع ارگانیک، بازار فروش محصولات ارگانیک از طرق مختلف کسب نمایند. ضمنا ضرورت دارد شرایطی فراهم آید که زعفران کاران تازه کار از تجارب زعفران کاران باتجربه استفاده نمایند.

چکیده تئوری­های تجارت بین­المللی بر تخصصی شدن کشورها تأکید داشته و شرط انتفاع از تجارت را تخصصی شدن عنوان کرده­اند. ایران در صادرات زعفران به عنوان یکی از محصولات مهم و ارزآور کشور به بازارهای هدف با نوسانات و تغییراتی روبرو بوده است که تخصصی شدن در این بازارها را با تردید روبرو کرده است. از این رو، پژوهش حاضر به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که آیا صادرات زعفران ایران در بازار جهانی و بازارهای هدف به سمت تخصصی شدن حرکت کرده است؟ به منظور دستیابی به این هدف شاخص مزیت نسبی آشکار شده و الگوی تخصصی شدن در دوره زمانی 2018-2001 مورد بررسی قرار گرفت. یافته­های پژوهش دارای سه نتیجه اصلی است. اول، صادرات زعفران ایران با کاهش تخصصی شدن در بازار جهانی همراه بوده و اسپانیا به عنوان مهم­ترین رقیب صادراتی ایران در مسیر تخصصی شدن صادرات گام برداشته است. دوم، ایران در دوره زمانی 2009-2001 در صادرات زعفران دارای رویکرد تخصصی شدن بوده است که این موضوع در دوره زمانی 2018-2010 با کاهش تخصصی شدن همراه بوده است. سوم، ایران تنها در 15 درصد بازارهای هدف از بعد میزان صادرات (کشورهای چین، هند، هنگ­کنگ و آلمان) در مسیر افزایش تخصصی شدن بوده و در دیگر بازارها با کاهش تخصصی شدن همراه بوده است. از آنجا که تخصصی شدن در یک بازار از مسیر شناسایی مولفه­های جمعیت­شناختی آن بازار عبور می­کند، پیشنهاد می­شود که انعقاد قراردادهای بلندمدت با مشتریان زعفران ایران جهت اتخاذ و پیاده­سازی سیاست­های تولیدی و بازاریابی از طریق انطباق بیشتر تولید و صادرات زعفران ایران با فرهنگ مصرفی بازارها ایجاد شود. 

چکیده با توجه به رقابت روزافزون در بازارهای جهانی، نیاز به شناخت جامع بازارهای هدف جهت اتخاذ برنامه­های بازاریابی اهمیت چشمگیری دارد. یکی از مولفه­های اثرگذار در انتخاب استراتژی­های بازاریابی در سطح بین­المللی بررسی ساختار بازار کشورهای واردکننده است. لذا این مطالعه دو هدف اصلی تعیین ساختار بازار کشورهای مهم واردکننده زعفران و سپس بررسی اثر این متغیر بر صادرات زعفران ایران را جهت پیشبرد ادبیات پژوهش در حوزه صادرات زعفران به عنوان یکی از مهم­ترین محصولات صادراتی بخش کشاورزی ایران دنبال کرده است. جهت دستیابی به این اهداف از شاخص هرفیندال-هیرشمن برای محاسبه ساختار بازار و الگوی جاذبه برای تعیین نوع اثرگذاری متغیر بر صادرات ایران در دوره زمانی 2017-2001 استفاده شده است. نتایج ساختار بازار نشان داد که از میان 16 کشور اصلی واردکننده زعفران هیچ کشوری دارای ساختار رقابت کامل نبوده و در همه بازارها درجه­ای از انحصار وجود دارد. همچنین نتایج تغییرات ساختار بازار کشورهای واردکننده زعفران در دو دوره زمانی 2010-2001 و 2017-2011 نشان داد که ساختار بازار 7 کشور آرژانتین، چین، آلمان، ژاپن، اسپانیا، سوئد و امارات متحده عربی انحصاری‌تر شده است و 9 کشور دیگر ساختار رقابتی­تری پیدا کرده­اند. براساس نتایج الگوی جاذبه، متغیر ساختار بازار کشورهای واردکننده اثر معنی­داری بر صادرات زعفران ایران داشته است و رقابتی­تر شدن بازارهای هدف موجب کاهش صادرات زعفران ایران شده است. از این رو، با توجه به رقابتی­تر شدن بازارهای هدف زعفران، پیشنهاد می­شود که صادرکنندگان بر بهبود مولفه­های رقابتی خود در بازارها به ویژه بسته­بندی توجه بیشتری نمایند. به طوری که مطابق با استانداردهای جهانی، باید بسته‌بندی براساس نوع کیفیت محصول انجام شود و اطلاعات کاملی به مشتریان ارائه کند.

چکیده فقدان استراتژی مشخص رقابتی یکی از مشکلات مهم شرکت­های زعفران ایرانی در بازارهای داخلی و بین­المللی برای کسب مزیت رقابتی است. لذا، رتبه­بندی عوامل مؤثر بر کسب مزیت رقابتی در بازارهای داخلی و بین­المللی زعفران ایران هدف اصلی این مطالعه می­باشد. برای این منظور، با در نظر گرفتن نظریه‌ی موقعیت بازار و دیدگاه منبع-محور، در این مطالعه اهمیت منابع بازاریابی و استراتژی­های رقابتی برای یکی از شرکت­های مهم تولیدکننده و عرضه­کننده‌ی زعفران مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه، برای جمع­آوری نظرات خبرگان شرکت از پرسشنامه مقایسه زوجی استفاده شد. با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی، نتایج مطالعه نشان داد که استراتژی تمایز بیشترین تأثیر را در کسب مزیت رقابتی دارد. همچنین، نتایج نمایانگر آن است که در اجرای استراتژی تمایز، باید به قابلیت­های مدیریتی و قابلیت­های ارتباط با مشتری توجه ویژه­ای داشت. بر این اساس، بهبود شرایط مالی و درک صحیح نیازها و خواسته­های مشتریان از جمله راه­کارهایی است که منجر به توسعه‌ی قابلیت­های کلیدی شرکت و کسب مزیت رقابتی در بازار زعفران می­شود.